آیت‌الله رشاد: جهاد با نفس، مقدمه جهاد با دشمن است
به گزارش روابط عمومی مجتمع حوزوی امام رضا(علیه‌السلام)، آیت‌الله علی‌اکبر رشاد تولیت مجتمع حوزوی امام رضا(ع) و رئیس شورای حوزه علمیه استان تهران، در درس اخلاق حوزه علمیه امام رضا(علیه‌السلام)، با گرامیداشت سالگرد شهادت مجاهد کبیر و اسوه جهاد و مقاومت، شهید سید حسن نصرالله، به تبیین ابعاد اخلاقی و جهادی شخصیت آن شهید پرداخت و با تشریح مفهوم «جبهه مقاومت»، به ریشه‌های شکل‌گیری مقاومت اسلامی در اندیشه و مبارزات امام خمینی(ره)، روند گسترش این جبهه و نقش شهید سید حسن نصرالله در آن اشاره کرد.
وی همچنین با تأکید بر پیوند میان جهاد با نفس و جهاد با دشمن، طلاب را به شناخت جایگاه تاریخی خود، قدرشناسی از فرصت تحصیل و تهذیب و آمادگی برای نقش‌آفرینی در تحولات آینده فراخواند.
جهاد با نفس؛ مقدمه جهاد با دشمن
آیت‌الله رشاد در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه این بحث در چارچوب درس اخلاق مطرح می‌شود، اظهار داشت: هنگامی که درباره شخصیت‌هایی همچون شهید سید حسن نصرالله سخن می‌گوییم، لازم است پیش از توجه به عرصه‌های سیاسی و نظامی، به ابعاد اخلاقی و درونی شخصیت آنان نیز توجه کنیم.
وی افزود: جهاد با نفس و جهاد با خصم از یکدیگر جدا نیستند. کسی که در جهاد با نفس پیروز نشده باشد، در جهاد با خصم نیز موفق نخواهد شد و شایستگی و صلاحیت چنین جهادی را پیدا نمی‌کند.
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران ادامه داد: انسانی که در برابر دشمن خدا و دشمن انسانیت می‌ایستد و در مسیر جهاد به چنین عظمت و جایگاهی دست پیدا می‌کند، حتماً در جهاد با نفس نیز از توفیقات بزرگی برخوردار بوده است.
تولیت مجتمع حوزوی امام رضا(ع) تصریح کرد: انسان پیش از آنکه با دشمن بیرونی مواجه شود، باید با دشمن درونی خود مبارزه کند. انسان باید با نفس، درون و خواهش‌های نفسانی خود جهاد کند تا آمادگی جهاد در عرصه بیرونی را پیدا کند.
وی با اشاره به مفهوم «جهاد اکبر» خاطرنشان کرد: انسان باید با وجود خود جهاد کند، خودش را با خودش هماهنگ سازد و بتواند با خویشتن در صلح زندگی کند؛ به‌گونه‌ای که میان بخش‌های مختلف وجود او تعارض و تزاحم دائمی شکل نگیرد.
جبهه مقاومت؛ عرصه گسترده ایستادگی
آیت‌الله رشاد در ادامه به تبیین مفهوم «جبهه مقاومت» پرداخت و گفت: برای شناخت شخصیت شهید سید حسن نصرالله باید ابتدا بدانیم جبهه مقاومت چیست، چه کسانی آن را تشکیل می‌دهند، در برابر چه چیزی ایستادگی می‌کند و چرا چنین جبهه‌ای شکل گرفته است.
وی افزود: واژه «جبهه» یک حوزه محدود و کوچک نیست؛ جبهه، پیشانی و نقطه مواجهه است؛ یعنی نقطه‌ای که انسان در برابر چیزی قرار می‌گیرد و ایستادگی می‌کند.
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران ادامه داد: بنابراین جبهه مقاومت، عرصه گسترده‌ای از ایستادگی در برابر کفر، استکبار، اشغال، تجاوز، قتل و غارت است.
وی با اشاره به عنوان «مقاومت اسلامی» اظهار داشت: هنگامی که از جبهه مقاومت اسلامی سخن می‌گوییم، منظور مسلمانانی است که بر اساس احکام و تعالیم اسلام در این جبهه حضور پیدا کرده‌اند؛ اما این جبهه به‌تدریج از مرز اسلام و مسلمین فراتر رفته است.
ریشه‌های مقاومت اسلامی در اندیشه امام خمینی(ره)
آیت‌الله رشاد با اشاره به سابقه شکل‌گیری مقاومت اسلامی گفت: مقاومت اسلامی پیش از آنکه به یک جبهه گسترده تبدیل شود، در ایران و با رهبری امام راحل شکل گرفت و با رهنمودها، راهنمایی‌ها و راهبری حضرت امام خمینی(ره) توسعه یافت.
وی با اشاره به مواضع امام راحل در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی افزود: امام خمینی(ره) سالها پیش از پیروزی انقلاب نسبت به استبداد داخلی و همچنین پیدایش صهیونیسم، استعمار و استکبار موضع‌گیری داشتند.
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با اشاره به بیانیه‌ای از امام که بعدها نسخه‌ای از دست‌خط ایشان در کتابخانه مرحوم آقای وزیری در یزد پیدا شد، گفت: در آن متن، مواضع امام نسبت به استبداد داخلی و همچنین صهیونیسم، استعمار و استکبار به‌روشنی قابل مشاهده است.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین مبارزه با استبداد داخلی و مبارزه با استعمار و استکبار خارجی و بین‌المللی، از محورهای اساسی در اندیشه و مبارزات امام راحل بود و مقاومت اسلامی ریشه در همین منظومه فکری دارد.
آیت‌الله رشاد افزود: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این جریان وارد مرحله جدیدی شد و از یک حرکت محدود به یک جبهه گسترده‌تر تبدیل شد.
از صدور انقلاب تا گسترش جبهه مقاومت
تولیت مجتمع حوزوی امام رضا(ع) با اشاره به مفهوم «صدور انقلاب» اظهار داشت: صدور انقلاب به معنای صدور یک الگوی صرفاً سیاسی یا نظامی نبود؛ بلکه گسترش پیام مبارزه با استبداد، استعمار و استکبار و حمایت از ملت‌های مستضعف و آزادی‌خواه بود.
آیت‌الله رشاد با اشاره به شکل‌گیری جریان مقاومت در لبنان گفت: در لبنان، حزب‌الله شکل گرفت و در شرایطی که جامعه این کشور متشکل از شیعیان، اهل سنت و مسیحیان بود، جریان مقاومت توانست جایگاه مهمی پیدا کند.
وی افزود: حزب‌الله و دیگر جریان‌های مقاومت به‌تدریج از مرزهای مذهبی و جغرافیایی عبور کردند و دامنه جبهه مقاومت گسترده‌تر شد.
مقاومت؛ فراتر از مرزهای مذهبی و دینی
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با تأکید بر اینکه جبهه مقاومت تنها به یک مذهب محدود نیست، اظهار داشت: در کنار جریان‌های شیعی، گروه‌هایی از اهل سنت نیز به این جبهه پیوسته‌اند و در برابر اشغال و تجاوز ایستادگی می‌کنند.
وی افزود: حتی در میان پیروان ادیان دیگر نیز افرادی وجود دارند که با صهیونیسم مخالف‌اند. نباید میان یهودیت و صهیونیسم خلط کرد؛ صهیونیسم یک جریان سیاسی و ایدئولوژیک است و مخالفت با آن منحصر به مسلمانان نیست.
آیت‌الله رشاد ادامه داد: در کشورهای مختلف و حتی در آمریکا نیز گروه‌هایی از یهودیان وجود دارند که با صهیونیسم مخالفت می‌کنند. همچنین پیروان سایر ادیان الهی نیز می‌توانند در برابر ظلم، اشغال و تجاوز ایستادگی کنند.
وی خاطرنشان کرد: حتی فراتر از جریان‌های دینی، افرادی با گرایش‌های مختلف فکری و سیاسی نیز در مواردی در برابر ظلم و استکبار ایستادگی کرده‌اند.
آیت‌الله رشاد این روند را در امتداد ایده «جبهه جهانی مستضعفین» دانست و گفت: این همان افقی است که امام راحل با طرح ضرورت تشکیل جبهه جهانی مستضعفین ترسیم کرده بودند.
تحولات منطقه و یک پیچ تاریخی
آیت‌الله رشاد در ادامه با اشاره به تحولات منطقه، ضرورت تحلیل دقیق این رخدادها را مورد تأکید قرار داد و گفت: امروز باید پرسید چرا آمریکا به‌صورت مستقیم در کنار رژیم صهیونیستی قرار می‌گیرد و چرا این اندازه هزینه و سرمایه برای مقابله با مقاومت صرف می‌شود.
وی افزود: تحولات امروز منطقه را نباید صرفاً یک جنگ یا درگیری نظامی کوتاه‌مدت دانست. آنچه در حال رخ دادن است، می‌تواند یکی از نقاط مهم و پیچ‌های تاریخی باشد و مسیر آینده منطقه و حتی تحولات گسترده‌تری را تحت تأثیر قرار دهد.
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران تأکید کرد: باید بدانیم در چه مقطع تاریخی قرار گرفته‌ایم و تحولات امروز را با نگاه کوتاه‌مدت تحلیل نکنیم.
سید حسن نصرالله؛ محصول مکتب امام و مقاومت
آیت‌الله رشاد در بخش دیگری از سخنان خود با گرامیداشت یاد شهید سید حسن نصرالله، از وی به عنوان «مجاهد کبیر و نماد و اسوه جهاد و مقاومت» یاد کرد و گفت: سید حسن نصرالله شخصیتی بود که از یک خانواده و محیط عادی برخاست، اما در بستر تعالیم اسلام، مکتب امام خمینی(ره) و جریان مقاومت رشد کرد و به یکی از چهره‌های برجسته این جبهه تبدیل شد.
وی افزود: عظمت شخصیت سید حسن نصرالله تنها در توانایی‌های سیاسی و نظامی او خلاصه نمی‌شد؛ بلکه اخلاص، فروتنی، مردم‌داری، روحیه جهادی و ارتباط عمیق با نیروهای مقاومت از ویژگی‌های برجسته او بود.
آیت‌الله رشاد با اشاره به جایگاه شهید سید حسن نصرالله در میان ملت‌های منطقه اظهار داشت: اینکه چنین شخصیتی توانست به محبوب‌ترین رهبر عرب تبدیل شود، موضوعی قابل توجه است و این جایگاه را نمی‌توان صرفاً با عوامل سیاسی و نظامی توضیح داد.
وی ادامه داد: ارتباط او با مردم و نیروهای مقاومت، ارتباطی عمیق و پدرانه بود و نسبت به امور لبنان و فعالیت‌های مقاومت احساس مسئولیت می‌کرد.
ارادت عمیق به امام و رهبر انقلاب
تولیت مجتمع حوزوی امام رضا(ع) با اشاره به پیوند عمیق شهید سید حسن نصرالله با انقلاب اسلامی گفت: ارادت او به امام خمینی(ره)، انقلاب اسلامی و رهبر معظم انقلاب، صرفاً یک رابطه سیاسی نبود، بلکه از عمق اعتقاد او به مکتب امام و آرمان‌های انقلاب اسلامی سرچشمه می‌گرفت.
وی افزود: سید حسن نصرالله مقاومت را محدود به لبنان نمی‌دید و خود را بخشی از یک جبهه بزرگ می‌دانست؛ جبهه‌ای که در برابر اشغال، تجاوز و استکبار ایستادگی می‌کند.
شهادت سید حسن نصرالله و تداوم مسیر مقاومت
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با اشاره به شهادت سید حسن نصرالله خاطرنشان کرد: شهادت این شخصیت بزرگ، اگرچه ضایعه‌ای سنگین برای جبهه مقاومت بود، اما به معنای پایان مسیر مقاومت نیست.
وی تصریح کرد: مقاومت به یک فرد وابسته نیست؛ بلکه یک جریان، اندیشه و مکتب است و با شهادت یک فرمانده متوقف نمی‌شود.
آیت‌الله رشاد با اشاره به شخصیت شیخ نعیم قاسم نیز گفت: وی از جمله شخصیت‌هایی است که علاوه بر سابقه جهادی و سیاسی، از توانمندی‌های فکری و علمی برخوردار است، بر مباحث روز و مسائل معاصر تسلط دارد و ارادت عمیقی به انقلاب اسلامی و رهبر معظم انقلاب دارد.
وی افزود: حضور چنین شخصیت‌هایی نشان می‌دهد که جریان مقاومت دارای نسل‌های متعدد است و با شهادت فرماندهان خود از حرکت بازنمی‌ایستد.
آیت‌الله رشاد با تأکید بر تداوم این مسیر گفت: سید حسن نصرالله به شهادت رسید، اما راه او ادامه دارد و نسل‌های بعدی نیز در این مسیر خواهند آمد.
شما نسل آینده‌ساز هستید
آیت‌الله رشاد در بخش پایانی سخنان خود، خطاب به طلاب حوزه علمیه امام رضا(علیه‌السلام) گفت: شما باید بدانید در چه دوره‌ای زندگی می‌کنید و در چه نقطه‌ای از تاریخ ایستاده‌اید.
وی افزود: گاهی خداوند انسان را در یک جایگاه مهم تاریخی قرار می‌دهد، اما خود انسان متوجه اهمیت آن جایگاه نیست. شما باید بدانید کجا هستید و چه مسئولیتی بر عهده دارید.
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران تأکید کرد: شما نسلی هستید که می‌توانید آینده تاریخ را بسازید؛ بنابراین خودتان را کوچک نکنید و وقت خود را تلف نکنید. هر پنج دقیقه برای شما ارزشمند است.
وی ادامه داد: باید قدر این موقعیت، قدر حوزه، قدر استادان و قدر فرصت علم‌آموزی و خودسازی را بدانید. اگر می‌خواهید در جبهه‌های بزرگ آینده نقش‌آفرین باشید، باید از امروز خودسازی و جهاد با نفس را آغاز کنید.
آیت‌الله رشاد با اشاره به نقش طلاب در آینده تحولات فکری و اجتماعی جهان گفت: شما باید خود را برای ایفای نقش در آینده آماده کنید و بدانید که ممکن است در تحولات بزرگ آینده، مسئولیت‌های مهمی بر عهده شما قرار گیرد.
وی در پایان با گرامیداشت یاد امام شهیدان و شهدای جبهه مقاومت، به‌ویژه شهید سید حسن نصرالله، بر ضرورت شناخت راه و مکتب شهدا تأکید کرد و برای روح بلند امام خمینی(ره)، شهیدان و همه مجاهدان و شهدای جبهه مقاومت، طلب رحمت و علو درجات کرد.
در پایان این درس اخلاق، حاضران با ذکر صلوات بر محمد و آل محمد(ص)، یاد و خاطره شهدای اسلام و مقاومت را گرامی داشتند.
