او مراتب عالی علمی را با محاسن اخلاقی توام ساخته بود

او مراتب عالی علمی را با محاسن اخلاقی توام ساخته بود

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،‌ در پی ارتحال عالم خلیق خدوم و انقلابی پیشکسوت، حضرت آیت‌الله حاج سیدهاشم رسولی محلاتی (طاب ثراه)، پیام تسلیتی از سوی آیت الله علی اکبر رشاد، ریاست شورای حوزه‌های علمیه استان تهران و مؤسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه ی اسلامی صادر شد.
متن این پیام به شرح زیر است:

بسم الله الرّحمن الرّحیم.
إنّا لِلّه و إنّا إلیه راجعون

حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای ـ دام ظلّه الوارف.
زعیم حکیم امت و رهبر فرهیخته‌ی انقلاب اسلامی.
ارتحال عالم خلیق خدوم و انقلابی پیشکسوت، حضرت آیت‌الله حاج سیدهاشم رسولی محلاتی(قدّس سرّه)، مایه‌ی تالّم و تأسف عمیق گردید؛ این روحانی ربانی که از همراهان دیرین حضرت امام خمینی(قدّه) و یاران باوفای حضرت مستطاب عالی بود، مراتب عالی علمی و تحقیقی و محاسن و فضائل معنوی و اخلاقی را با سوابق درخشان مبارزاتی و خدمات اجتماعی، توام ساخته بود. خدمات شایان در جهت ترویج مکتب اهل بیت (س) و آثار ارزشمند مکتوب او در حوزه‌ی تاریخ‌نگاری، سنت‌پژوهی، و ترجمه‌ی منابع دینی، یادگار ماندگار این شخصیت بزرگ و بزرگوار خواهدبود.
به استناد سنوات ممتد انس و ارادت به محضر این عالم عامل، شهادت می‌دهم: خلوص نیت، تعبد، صداقت، صفای باطن، عنوان‌گریزی، پرهیز از تشریفات، ساده‌زیستی، تواضع، متانت، شکیبایی، صفات برجسته‌ی او بود.
این‌جانب این ضایعه‌ی مولمه را، به محضر مبارک حضرت بقیّه الله (ارواحنا له الفداء) و حضرت مستطاب عالی، و بیت مکرم آن راحل رستگار، تسلیت عرض کرده، از بارگاه بلند باری برای او رفعت رتبت در جوار الهی، و برای جناب عالی که یکی از یاران مؤثر خویش را از دست داده‌اید، سلامت و طول عمر توأم با توفیقات روزافزون، و برای وابستگان و دلبستگان آن مرحوم صبر و اجر مسئلت دارم.

علی‌اکبر رشـاد
۲۱/ ۱۰/ ۹۸

زمان تحقق وعده الهی در نابودی اسرائیل فرا رسیده است

زمان تحقق وعده الهی در نابودی اسرائیل فرا رسیده است

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، آیت الله علی اکبر رشاد رییس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و رییس شورای مدیریتی حوزه های علمیه استان تهران در ابتدای درس خارج امروز صبح در حوزه علمیه امام رضا(ع) حمله دلاورانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به پایگاه عین الاسد آمریکا را تبریک گفت.
آیت الله علی اکبر رشاد با تبریک این حماسه آفرینی گفت: عملیات قاطع، قهرمانانه و قاتل کش سپاه پهلوان، قهرمان، آزاده و شجاع و مجاهد انقلاب اسلامی را به ساحت قدسی حضرت حجت(س) ملت ایران، رهبر عزیز و ارجمند، شجاع، مجاهد، قاطع و هوشمند و دلاوران سپاه پاسداران، حوزه های علمیه و همه شما طلاب گرانقدر تبریک عرض می کنم. خداوند را سپاسگزاریم که وعده الهی که از حنجره و حلقوم نورانی فرزند حسین علیه السلام رهبر عزیزمان برآمده بود محقق شد و بموقع و بهنگام، سریع و قاطع اتفاق افتاد.
وی افزود:‌ همان ساعتی که سردار سرافراز اسلام، سپهبد قهرمان، شهید حاج قاسم سلیمانی مورد هجوم واقع شده بود در همان لحظات،‌ عین الاسد یکی از بزرگترین پایگاه های امریکا در منطقه مورد هجوم سپاه واقع و با خاک یکسان شد. قطعاً آنها کشته بسیار داده‌اند. قطعاً تلفات و خسارات بسیاری را متحمل شده‌اند و همین لحظه های اول وضع روحی و شرایط ذهنی رئیس جمهور قدار، جبار قاتل و آدمکش امریکا به هم ریخته است و حتی هنوز نتوانسته اند موضع بگیرند. دیدید که سخنرانی او لغو شده و هنوز می گویند ما در مقام برآورد خسارت هستیم و هنوز نتوانستند اعلام موضع کنند که می‌خواهند چه کار کنند و باید عرضه داشت این هنوز از نتایج سحر است.
وی با اشاره به بیانیه قاطع سپاه پاسداران در پی این اقدام ارزشمند گفت: بیانیه بسیار دقیق و در عین حال فشرده، جامع، قاطع و بسیار بسیار روشن، شفاف و فوق العاده امید بخش سپاه در آغاز این عملیات بزرگ، تعیین کننده و سرنوشت ساز بسیار مورد تقدیر و بسیار عالی بود با اینکه فقط ۴ بند داشت اما همه نکات و جهاتی که باید خاصه به دشمنان و دشمن کامان و دشمنیاران و کشورهای مزدوری که زبون و بزدل هستند و همه وجودشان را در اختیار آمریکایی های کافر قرار داده اند اعلام شد. به همه کشورهایی که با ذلت و خفت پذیرفته‌اند که کفار بر سرنوشت و منابع آنها حاکم و مسلط باشند به آنها هشدار داده شد.
وی افزود: در این بیانیه اسرائیل جزئی از آمریکا قلمداد شد و با اینکه ما به صورتهای دیگری امکان حمله مستقیم به آمریکا را نیز داریم استراتژی نظامی ما بیان گردید. گرچه من استراتژیست نظامی نیستم اما اطلاعات دقیقی دارم؛ البته نیاز نیست ما به مرزهای امریکا برویم و بخواهیم نزدیک شویم و حمله کنیم یا در آمریکا عملیات انجام دهیم، آمریکا اینجاست چون جان آمریکا در شیشه اسرائیل است و اسرائیل با یک عملیات محدود کلا از جغرافیای سیاسی حذف خواهد شد.
آیت الله رشاد با بیان اینکه وعده‌ای که حضرت امام خمینی(ره) داده بود و آرزوی آن را داشت محقق خواهد شد، افزود: وعده‌ امام راحل و حضرت آقا که فرمودند اسرائیل ۲۵ سال آینده را نخواهد دید محقق خواهد شد. البته به این معنا نیست که حتما در بیست و چهارمین سال باید اسرائیل نابود شود بلکه ممکن است در پنجمین یا ششمین سال این وعده الهی که از حلقوم فرزند سیدالشهدا برآمده است محقق شود و آنها خود می‌دانند که امکان عملیات مکرر، یا مدام و متداول و پیاپی و ادامه دار را ندارند برای اینکه در یک جنگ به اصطلاح پینگ پونگی و داد و ستدی بازنده آنها هستند. چرا که ما اینجا ریشه داریم اسرائیل که ریشه‌ای ندارد چهار موشک اساسی اگر به حیفا و تل‌آویو اثابت کند همه آنها به ملت‌های خودشان باز خواهند گشت. چراکه دلبستگی به آن خاک ندارند.
وی همچنین گفت: اسرائیل یک زمین کوچکی است که می‌شود همه آن را با آتش پوشش داد چراکه بخشی از فلسطین است فلسطین که یک کشور کوچک اسلامی در منطقه بوده که بخشی از آن را اینها اشغال کرده اند. در یک منطقه کوچک که نمی توانند مقاومت کنند چه کسی مقاومت کند؟ کسانی که هیچ علاقه و عِرقی ندارند؟ برای چه باید در آنجا کشته شوند؟ بدیهی است که به وطن خود شان باز می گردند.
وی در پایان با اشاره به تحقق وعده الهی اذعان داشت: به هر حال به اراده خداوند متعال وعده نهایی مقدسی را که دو امام همام و قهرمان انقلاب اسلامی فرموده بودند و ما منتظر تحقق آن بودیم شاید اکنون زمان تحقق آن وعده فرا رسیده است. خداوند متعال را شاکر و سپاسگزاریم و سلام و درود بر ارواح مطهر شهدا می‌فرستیم. مخصوصاً شهدای محور مقاومت و شهدای موشکی که از صفر شروع کردند. از جهتی که اخوی شهید ما _شهید صفدر رشادی_ جزو بنیان‌گذاران این صنایع موشکی در اهواز بودند من آنجا آمدوشد و ارتباط نزدیک داشتم. در تهران و در مراکزی که داشتند مطلع بودم که چطور از صفر شروع شد حتی از زیر صفر. هیچ چیز در صنایع موشکی نداشتیم و آخرین موشک هایی که از لیبی گرفته بودیم را در زمان دفاع مقدس حتی نمی‌توانستیم به درستی شلیک کنیم. وقتی صدام فهمید که موشک‌های لیبیایی دست ماست و بغداد را می زنیم نامه فحاشانه به قذافی نوشت و به دنبال آن قذافی همه نیروهای خود را بازگرداند و نیروهای ما به آنها گفتند باید تا آخرین موشک را شلیک کرده و بعد بازگردید. ما حتی نمی‌توانستیم موشک‌ها را شلیک کنیم ولی همان جا فرزندان ایثارگرو مخلص با توکل به ساحت مقدس معصومین کار مهندسی معکوس را شروع کردند. یک واحد کوچک در تهران، کرج و سایر نقاط توسعه پیدا کرد و امروزه هزاران نقطه ایران مجهز به موشک های فوق العاده ای است که اگر بنا باشد از هر یک نقطه ایران عملیات به هر سوی مرزها انجام شود این ممکن است و بعضی از گزارش‌هایی که شما دیده‌اید، زیر زمین های موشکی یکی، دوتا ۱۰ تا ۲۰ نیست بعضی از اینها یک شهر هستند از تهران بزرگتر هستند وسیع هستند. اصلا سروته آن ها مشخص نیست و در طول این زیرزمین های موشکی به طبقات مختلف موشک چیده شده است. به این جهت فوق العاده ما نیرومند هستیم و خداوند متعال نیز مثل دیشب ما را کمک می کند. اینها که چند روز می‌گویند ما آماده باش صددرصد هستیم، دیشب اصلا نمی توانستند عکس العمل نشان بدهند و یک موشک ما را منهدم کنند اینها که انقدر می‌گویند ما آماده بودیم و آماده‌ایم، پس چه شد؟ اعلام شد که هر کشور و سرزمین به هر نحو منشاء عملیات خصمانه آمریکا قرار بگیرد آنجا را مورد حمله قرار خواهیم داد.
آیت الله رشاد در پایان تصریح داشت: خالصانه و با تمام سخاوت قطره قطره خونمان را نثار فرمان رهبر معظم انقلاب خواهیم کرد. او فرزند رسول خداست، فرزند حضرت سیدالشهدا(ع) است. اینها نمی دانند که ایشان فرزند امام حسین است یعنی چه؟ این را نمی فهمند و نمی داند وقتی یک عاشق و شیفته حضرت سیدالشهدا می‌گوید من یک تنه کافی هستم و حتی لازم نیست سپاه و ارتش باشند یعنی چه؟ نمی‌دانند ما ابزارهایی مانند شهادت را داریم. نمی دانند وقتی یک سرباز و سردار شهید تقدیم می‌شود چه قوه‌ای می‌شود. اینها نمی دانند و پیام سردار سلیمانی را هنوز درک نکرده‌اند که او چه خواهد کرد. همانطور که چند روز پیش و بلافاصله بعد از اعلام خبر شهادت سردار بزرگ و فرمانده عظیم جبهه مقاومت عرض کردیم آماده ایم هر لحظه که مقام معظم رهبری، فرمانده کل قوا فرمان بدهند به هر نحوی که اجازه بدهند برای مبارزه و جهاد شهادت طلبانه اعلام آمادگی کنیم. آماده باشیم برویم و خواهیم رفت و من صادقانه می گویم علاقمند هستم و از خداوند متعال استدعا می کنم من اولین شهید جهاد شهادت طلبانه در مقابله با استکبار جهانی باشم. انشاالله
اللهم اجعل عواقب امورنا خیراً و ارزقنا توفیق الشهاده فی سبیلک.

سردار فاتح شام و عراق؛ آغوش گرم سید الشهداء(ع) در سحرگاهان جمعه، گوارای وجود

سردار فاتح شام و عراق؛ آغوش گرم سید الشهداء(ع) در سحرگاهان جمعه، گوارای وجود

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در پی شهادت سردار بزرگ اسلام حاج قاسم سلیمانی(ره)، پیام تسلیتی از سوی آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، ریاست شورای حوزه‌های علمیه استان تهران و مؤسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه­ اسلامی صادر شد.

آیت الله رشاد در این پیام تاکید کرد: آمریکای سفاک غدار، دست پلیدش را به خون پاک سردار بزرگ و قهرمان جبهه عظیم مقاومت، فاتح شام و عراق و همرزم او ابومهدی المهندس آلود، اما زهی خیال باطل که با شهادت مردان خدا، جبهه حق تضعیف شود و مجاهدان راه خدا دست از جهاد بشویند، هرگز و هرگز.

متن پیام به شرح زیر است:

وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّـهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیَاءٌ عِندَ رَ‌بِّهِمْ یُرْ‌زَقُونَ

رقص جولان بر سر میدان کنند  //    رقص اندر خون خود مردان کنند

سردار فاتح دلها، قاسم جبهه های حق و باطل، سلیمان سربلند ملک جان ها، مالک اشتر علی زمان، عروج کرد و سحرگاهان جمعه سیزدهم دی ماه، در آغوش گرم مقتدایش حضرت سیدالشهداء(ع) جای گرفت. شهادت به دست اشقی الاشقیاء عصر، آمریکا جلاد جبار، گوارای وجود نورانی او باد. الحق که جز شهادتی اینچنین، برازنده او نبود: «طوبی له و حسن مآب».

آمریکای سفاک غدار، دست پلیدش را به خون پاک سردار بزرگ و قهرمان جبهه عظیم مقاومت، فاتح شام و عراق و همرزم او ابومهدی المهندس آلود، اما زهی خیال باطل که این دژخیم بدخیم تصور کند که با شهادت مردان خدا، جبهه حق تضعیف خواهد شد و مجاهدان راه خدا از پای خواهند نشست؛ هرگز و هرگز.

قطعا جبهه مقاومت با الهام از خون جوشان و خروشان شهیدانش با شتاب و شدت افزونتری به پیش خواهد تاخت. جبهه مقاومت و سرزمین ایران اسلامی، هرگز از خمینی ها، مطهری ها، بهشتی ها، باهنرها، رجائی ها، چمران ها، صیادها، کاظمی ها، طهرانی مقدم ها، سلیمانی ها و … تهی نخواهد گشت، که: هنوز «هزار باده ناخورده در رگ تاک است».

در این لحظه دردناک و غم انگیز، دست استغاثه به بارگاه بلند باری برداشته، مسالت می داریم که: سایه بلندپایه ی رهبر سلیمانی پرور و جهادآرای قاطع و شجاع انقلاب را مستدام و وجودش را به سلامت دارد، که اینک همه مستضعفان و مصلحان منطقه، دل به تدابیر او بسته، چشم به اشارت او دوخته اند: «سرخم می سلامت شکند اگر سبویی».

هرچند شهادت سردار سرفراز سپاه سربلند قدس برای امت اسلامی، مردم منطقه، جبهه مقاومت و ملت ایران، تلخ و سخت است اما روز انتقام از آمریکای شرور و شرکای جبون و جیره خوارش بسی تلخ تر و سخت تر خواهد بود: «و سیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون»

اینجانب از سوی خود و شورا و مرکز مدیریت و دیگر ارکان حوزه های علمیه استان تهران و همچنین پزوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، این سوگ دردناک را به محضر مبارک مولایمان حضرت بقیه الله الاعظم(عج) و نائب عامه ی او، رهبر حکیم و شجاع امت حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (دام ظله)، ملت انقلابی، سپاه قهرمان و همرزمان و خانواده ی ارجمند سردار شهید، تهنیت و تسلیت عرض کرده، برای آن راحل رستگار مغفرت و سکونت در جوار شهدای عاشورا مسالت می کنم.

اللهم ارزقنا توفیق الشهاده فی سبیلک

علی اکبر رشاد

۱۳ دیماه ۹۸ هفتم جمادی الاولی ۱۴۴۱

زکزاکی خمینی نیجریه

زکزاکی خمینی نیجریه

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، آیت الله علی اکبر رشاد رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران و رییس و موسس پژوهشگاه در این دیدار با اشاره به ایستادگی قابل ستایش شیخ ابراهیم زکزاکی در مقابل ظلم و جور حکام کشورش گفت: عمل علامه زکزاکی اقدامی بسیار بزرگ و تاریخ ساز است. ما با شخصیت های بسیاری در جهان آشنا بوده و برخورد داشته ایم چه در کشورهای دیگر چه زمانی که به ایران آمده اند. مکتب اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام به سرعت در حال گسترش است و شخصیت های فراوانی از سایر مذاهب اسلامی به این مکتب روی آورده اند. بین این شخصیت ها شیخ زکزاکی یک فوق العادگی دارد و از ویژگی های شخصیتی ممتازی برخوردار است. عزمی که در این مرد هست، اراده قوی، شجاعت، درست اندیشی، سلامت فکر و استقامت در فکر، شهامتی که در وجود ایشان سراغ داریم، حقاً کم نظیر است.
وی افزود: کم نیستند فضلایی که بعد از انقلاب اسلامی به ایران آمدند و به سطحی از تحصیلات و مراتب علمی رسیدند و به اوطانشان بازگشتند و از این قِسم خدمات ارائه کردند و بسیار مورد ستم قرار گرفتند. در اندونزی جناب جلال الدین رحمه سرگذشتی شبیه به شیخ زکزاکی داشت. وی از اوان انقلاب با ترجمه آثار مرحوم شهید مطهری(ره) به تبلیغ پرداخت و بیش از ۳۰۰ جلد کتاب را به مالایی ترجمه کرد. بسیار زندان رفت و مشکلات فراوان داشت ولی به جهت فرهنگ مسالمت آمیز این منطقه و کشور اندونزی برخوردهای خشن ادامه پیدا نکرد، میدان باز شد و توفیقاتی الان حاصل شده و مساله حل شده است.
علما و مسئولین اندونزی راغب هستند که فعالیت های دینی و خصوصا شیعی در آن کشور ترویج داشته باشد و راه برای جریان سلفی گری بسته شود. اما شیخ زکزاکی هم به جهت روحیات قوی و شجاعانه خودشان و از آنجا که در تقابل با یک رژیم سفاک و قدار مواجه هستند شرایط خیلی متفاوتی دارند و شاید اگر این روحیه جهادی در ایشان نبود و شجاعت فوق العاده ای که هست اخلاص و اعتماد به نفس بی نظیری که او برخوردا است تصور می کنم هر کس دیگری بود الان تسلیم شده بود شکسته بود و دست کم مماشات کرده و کوتاه می آمد اما چنین نشد.
آیت الله رشاد با اشاره به خیل عظیم مشتاقان به مکتب تشیع در کشور نیجریه تصریح داشت:‌ خداوند متعال به اقدامات شیخ زکزاکی برکت داده است. در کشوری که تا چهل سال پیش اندک شماری شیعه هم یافت نمی شد و اگر بود هم سخت و پنهانی بود، امروزه در مقایس میلیونی با جمعیت شیعیان نیجریه مواجه هستیم. شخصیت ممتاز شیخ زکزاکی از او قهرمانی ساخته است که در تاریخ خواهد ماند. این مردان راهگشا هستند و ۵۰۰ سال دیگر گفته خواهد شد کسی ک بنیانگذار مکتب حقه اهل بیت(ع) در این سرزمین بود چنین خصوصیاتی داشت.
رییس حوزه های علمیه استان تهران در بیان اوصاف و حالات علامه زکزاکی گفت: روحیات و حالات و ادبیات خاص ایشان در ذهن مردم ایران تصویر امام خمینی(ره) را تداعی می کند؛ چراکه آنچه در روحیات و حالات امام خمینی(ره) بود در ایشان هم یافت می شود. عزم و جدیت، شجاعت و نترسی، ایثارگری و فداکاری ایشان به کشورش مثال زدنی است. بسیاری تصور می کردند ممکن است ایشان در هند بماند یا به ایران بیاید اما دیدیم که وی به کشورش بازگشت و این یک تصمیم تاریخی بود و از سویی به روحیات انقلابی ایشان و از دیگر سو خبر از خرد ایشان می دهد و از وفاداری به مردم و التزام به حضور در کنار یاران و پیروانش پرده بر م یداشت. این وضعیت برای حضرت امام هم پیش آمد. امام هم نقل می کردند اگر قرار است کشته شوم چه بهتر که در میان مردم کشورم باشم. وجود ایشان قطعاً در منطقه افریقا الگو و نماد مقاومت و آگاهی و حکمت و مجاهدت و نماد مکتب اهل بیت است. تاریخ قرن ها از ایشان به این نام یاد خواهد کرد.
رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران در ادامه گفت: نقش همسر شیخ زکزاکی، ایثار و روحیه فداکارانه در برخورد با این حوادث نیز قابل ستایش است. ایشان زنی قهرمان است که به مانند حضرت زهرا(س)‌ در کنار امیرالمونین، خودش را سپر بلای شیخ زکزاکی می کند. شما دختران ایشان نیز خواهر شش شهید هستید مانند بانو حضرت زینب(س). کربلای نیجریه سه زینب دارد و شماها زنیب های کربلای نیجریه هستید و ما در مقابل شما سر تعظیم فرود می آوریم. خاضعانه در برابر عزم و مقاومت شما و راست قامت و استقامت شما خاضعیم و می بالیم که مکتب اهل بیت زنانی دارد که وجودشان، سکناتشان، موضع گیری شان ما را به یاد حضرت زینب(س) می داند. حضور شما و مادرتان در کنار شیخ زکزاکی گواه است و حقیقتی را روشن می کند که هنوز فاطمه زهرا(س)‌و زنیب(س) و سمیه(س) الگو هستند و همچنان زنان می توانند فاطمه وار و زینب وار باشند و وجود شما توهم غلطی که فکر می شود امروز فاطمه(س) الگو برای زنان نیست را کاملاً باطل می کند.
آیت الله رشاد از بانوان آسمانی، خدیجه، حواء، هاجر، سمیه، مریم، مادر و خواهر حضرت موسی را به عنوان دلگرمی و پشتوانه رجال الهی یاد کرده و افزود: در طول تاریخ از بدو نبوت تا همیشه در کنار رجال وحی و حضرات معصومین، پشت سر انبیاء و اولیاء همواره یک یا چند زن پشتیبان و پشتوانه بوده اند. همه آغازگران و پیشاهنگان اقدامات پیامبر اسلام(ص)‌از بانوان بودند. حضرت خدیجه(س)، ‌حضرت فاطمه(س) و … . اول حامی، اول اسلام آورنده، اول مهاجر و … همه یک زن بودند. در واقعه کربلا نیز حضور بانوانی نظیر زینب کبری(س) بسیار تعیین کننده بود. این سرگذشت همه مردان الهی در تاریخ است که حتما باید یک یا چند بانوی شایسته و صالحه و مجاهد و مقاوم ایشان را همراهی کنند.
آیت الله رشاد در پایان با اشاره به فرمایش رهبر معظم انقلاب اسلامی پیرامون عبور از پیچ تاریخی، خطاب به دختران شیخ زکزاکی یادآور شد: شما بیش از ما به راهتان و مسیری که طی می کنید ایمان دارید و مصمم هستید. بدانید که تاریخ را می سازید. در راهی که هستید استوار و ثابت قدم بمانید. به حول و قوه الهی نام خانواده شیخ زکزاکی جزء قهرمانان این مقطع تاریخی ثبت خواهد شد.
یکی از دختران شیخ زکزاکی نیز در ادامه این نشست صمیمانه ضمن تجلیل از نقش ایران و جمهوری اسلامی در دفاع از انقلاب نیجریه با ارائه گزارشی از روند درمانی ایشان گفت: وضعیت پدر و مادر بسیار نابسامان است. پدر و مادرمان در خانه ای تحت محاصره نیروهای ارتش کشور نیجریه هستند. دسترسی به پزشک و حتی نیازهای اولیه زندگی برایشان وجود ندارد. نیروهای متخاصم منزل پدر را به آتش کشیده و بیش از هزاران نفر را تاکنون به خاک و خون کشیده اند. بعد از حدود چهار سال و تشکیل چندین دادگاه نمایشی با حضور ارتش و دولت و قضات نیجریه، پدر را محکوم به اقدام علیه حکومت کرده اند. بر اثر تیراندازی چشم پدر نابینا شده و حال ایشان وخیم هست. مادرم نیز چندین گلوله و ترکش در بدن دارد. اکنون در سلول انفرادی و در زندان تحت الحفظ هستند و به هیچ کس اجازه ملاقات و سرکشی نمی دهند. وضعیت ایشان اصلا قابل تصورنیست. از همه ملت ایران آرزوی دعای خیر برای ایشان داریم. شیخ زکزاکی نیاز به حمایت همه علمای اسلام دارد.

آیت‌الله رشاد برگزیده چهارمین جایزه جهانی علوم انسانی

آیت‌الله رشاد برگزیده چهارمین جایزه جهانی علوم انسانی

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، همزمان با برگزاری مراسم اختتامیه پنجمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، مراسم اعطای چهارمین جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی با حضور آیت الله العظمی مصباح یزدی، روز پنج شنبه هفتم آذرماه جاری در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار شد.

کمیته اعطای جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی در مراسم چهارمین دوره که امروز در جوار حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه «سلام الله علیها» و در حضور شماری از اساتید و پژوهشگران ارجمند حوزه و دانشگاه برپا شد، پس از بررسی‌های چند مرحله‌ای، و اخذ آراء اساتید و نخبگان برجسته علوم انسانیِ اسلامی در رشته‌های ذی ربط، در نهایت دو تن از نظریه‌پردازان را شایسته دریافت جایزه در این دوره تشخیص داد.

یکم: آیت‌الله علی اکبر رشاد رییس و مووسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در رشته فلسفه و روش شناسی علوم انسانیِ اسلامی

دوم: حجت الاسلام والمسلمین سید حسین میرمعزی عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در رشته اقتصاد اسلامی

متن بیانیه چهارمین جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی توسط دکتر محمدعلی متفکر آزاد به شرح زیر قرائت شد:

بسم الله الرحمن الرحیم

پس از حمد و شکر خدای متعال به خاطر نعمت عظیم و غیرقابل وصفِ اسلام و تعالیم نورانی و حیات بخش آن، درود می‌فرستیم بر رسول گرامی اسلام و آل طیبین و طاهرین او و برترین و خالصانه‌ترین سلام‌ها را تقدیم می‌کنیم به محضر مقدس و منور حضرت ولی الله الاعظم «عجل الله تعالی فرجه الشریف».

همچنین گرامی می‌داریم یاد و نام بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی «قدس سره»و شهدای گران‌قدر انقلاب اسلامی به ویژه شهدای حوزه و دانشگاه؛ و سلام صمیمانه خود را تقدیم می‌کنیم به محضر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای «مدظله العالی».

کمیته اعطای چهارمین جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی مفتخر است تا اعلام نماید، به لطف الهی طی سال های اخیر، شاهد شکوفایی بیش از پیش فعالیت های علمی در عرصه علوم انسانیِ اسلامی و شکل گیری تدریجی فرصت های مساعدتر برای ارائه نظریات و نوآوری های علمی در این ساحت می باشیم. آنچه موجب مزید خوشنودی است، ثمر بخشی کوشش های اساتید بزرگ و پیش کسوت طی چند دهه گذشته و ظهور طیف تازه ای از محققان جوان، نخبه و پرانگیزه است که به همت آنان مسیرهای تازه ای برای گسترش نوآوری های علمی در حال شکل گیری است.

مسلّماً در حال حاضر، مهم ترین اولویت در عرصه علوم انسانیِ اسلامی، سرمایه گذاری های هوشمند توأم با بلند نظری، احیاء ظرفیت ها و نیز دامن زدن به خلاقیت های علمی خصوصاً ناظر به مسائل و نیازهای کاربردی است. از طرف دیگر، نباید از نظر دور داشت که گسترش نوآوری در علوم انسانیِ اسلامی بدون باز شدن میدان های عمل به روی اساتید و محققان این عرصه و پذیرش اصل آزمون و خطا در فرایند کاربردی سازی میسر نیست و مادام که دستگاه های مدیریتی، یا خود را بی نیاز از دانش، و یا وابسته و متکی به نظریات غربی و سکولار می دانند، نمی توان انتظار داشت که فرصت های قابل توجهی برای بسط گسترۀ اثربخشیِ عملی علوم انسانیِ اسلامی فراهم گردد.

کمیته اعطاء جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی در این دوره نیز مانند دوره های قبل، با پیشنهاد جمع قابل توجهی از نظریه پردازان برجسته در عرصه علوم انسانیِ اسلامی روبرو شد که کار انتخاب و معرفی نظریه پردازان برتر را سخت و پیچیده می ساخت. البته با عنایت به فلسفه وجودی این جایزه، کمیته اعطای جایزه به انتخاب افرادی اهتمام دارد که فراتر از ارائه یک یا چند نظریه ممتاز، صاحب تلاش های متنوعی باشند که سرجمع به پیشرفت علوم انسانیِ اسلامی و افزایش دارایی های علمی آن در رشته های کلیدی کمک نموده و جامعه علمی بتواند با اتکاء به ظرفیت های آنان، به راه خود بهتر از گذشته ادامه دهد.

کمیته اعطای جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی در مراسم چهارمین دوره که امروز در جوار حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه «سلام الله علیها» و در حضور شماری از اساتید و پژوهشگران ارجمند حوزه و دانشگاه برپا می‌شود، موفق شد بر مبنای نظام نامه جایزه، پس از بررسی‌های چند مرحله‌ای، و اخذ آراء اساتید و نخبگان برجسته علوم انسانیِ اسلامی در رشته های ذی ربط، در نهایت دو تن از نظریه‌پردازان را شایسته دریافت جایزه در این دوره تشخیص دهد:

یک: استاد ارجمند جناب آیت الله آقای علی اکبر رشاد، در رشته فلسفه و روش شناسی علوم انسانیِ اسلامی، که علاوه بر خدمات بزرگ و منحصربفرد در عرصه‌های علمی و تحقیقی شامل نهادسازی، هدایت و تربیت دهها محقق زبده، و همچنین زمینه سازی برای شکل گیری صدها اثر علمی چه در ساحت علوم اسلامی و چه در ساحت علوم انسانیِ اسلامی، به طور خاص موفق شده‌اند ضمن ارائه دیدگاهی پیشرو و راهگشا در خصوص ماهیت، اصول، ساختار و قواعد علوم انسانیِ اسلامی، کمک قابل توجهی به پیشرفت این علوم نمایند.

دو: استاد ارجمند جناب حجت الاسلام والمسلمین آقای سید حسین میرمعزی در رشته اقتصاد اسلامی که ضمن نقش آفرینی مؤثر در جهت بسط و تقویت دانش اقتصاد اسلامی در ایران، موفق شده اند نظریات ارزشمندی را در جهت استحکام بخشی به مبانی دانش اقتصاد اسلامی و نیز تکمیل و تعمیق نظام اقتصادی اسلام ارائه نمایند.

علاوه بر این، کمیته اعطای جایزه جهانی علوم انسانیِ اسلامی تصمیم گرفت در این مراسم، با افتخار از جناب استاد عثمان باکار از کشور مالزی به خاطر تألیف آثار علمی ارزشمند و ارائه دیدگاه های ممتاز و اثرگذار در عرصه فلسفه علم دینی، و همچنین کوشش های وسیع در جهت بسط و تعمیق گفتمان علوم انسانیِ اسلامی در جهان اسلام تقدیر نموده و لوح سپاس خود را به ایشان تقدیم نماید.

عمده کارکرد فقه القضاء بیان ارکان و شئون قوه قضائیه است

عمده کارکرد فقه القضاء بیان ارکان و شئون قوه قضائیه است

آنچه پیش‌روی خوانندگان قرار دارد، مباحثی برگرفته از دروس خارج فقه آیت‌الله علی اکبر رشاد است که تحت عنوان «فقه القضاء»(و به تعبیر مناسب‌تر فقه السلطه القضائیه) روزهای فرد در حوزه علمیه امام رضا(ع) تهران ارائه می‌شود.

نظر به ویژگی‌های این سلسله دروس و شامل بودن مباحث آن بر مسائل و موضوعات جدید و کاربردی قضایی انعکاس و انتشار آن می‌تواند نقش بسزایی در تحقق اهداف تحولگرایانه‌ قوه قضاییه و اشنایی قضات جوان و دیگر عوامل درگیر فرآیند دادرسی با مباحث فقه‌القضاء ایفاء کند.

ادامه بحث تعریف فقه القضاء تعریف پیشنهادی از «فقه القضاء»

از برخی از آیات شریفه قرآن نیز همین کاربرد را می‌توان به دست آورد که «قضاء» از نوع ولایت است، به طور مثال در آیه‌ای می‌فرماید «یا داوُدُ إِنّا جَعَلْناکَ خَلِیفَهً فِی الْأَرْضِ فَاحْکُمْ بین الناس بالحق» یعنی داود را ما خلیفه قرار دادیم. به او گفتیم حکم کن به حق، به این معنا که اول خلافت و ولایت را به او دادیم سپس گفتیم حکم کن! اگر مراد از حکم در «فاحکم بین الناس»، حکم قضایی باشد، ناشی از خلافتی است که در اصل از جانب خدای متعال به او عطا شده است. حالا کسی ممکن است بگوید «فاحکم» مثل خلافت عام است و معنایش آن است که یک شاخه و یک بُعد آن قضاوت است. همچنین در آیه شریفه «وَ آتَیْناهُ الْحُکْمَ صَبِیًّا»، که راجع به حضرت عیسی (ع) به همین مطلب اشاره دارد.

پاسخ به اشکال به تفسیر شاهد قرآنی

اِن قُلت: اما اگر کسی گفت که آیه «فاحکم بین الناس بالحق» یعنی قضاوت کن، صرفا دلالت بر قضاوت کردن دارد. قلت: این معنا صحیح نیست، زیرا با توجه به «انا جعلنا خلیفه فی الارض فاحکم» این قضاوت مترتب بر جعل خلافت و از شعب و شئون ولایت است. همچنین آیه «اتیناه الحکم صبیا» صرفاً دلالت بر اعطای مقام قضاوت در عهد طفولیت و صباوت ندارد، بلکه با توجه به واژه حکم «اتیناه الحکم» دلالت بر حکومت دارد که از شئون ولایت بوده و قضاوت از شعب آن است.

لذا ایشان با استشهاد به کلام امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام خطاب به شریح قاضی قضاوت بدون ولایت را نیابی قلمداد کرده‌اند و چنین نقل می‌فرمایند «یَا شُرَیْحُ قَدْ جَلَسْتَ مَجْلِساً لَا یَجْلِسُهُ إِلَّا نَبِیٌّ أَوْ وَصِیُّ نَبِیٍّ أَوْ شَقِیٌّ» در جایگاهی نشستی و بر مسندی تکیه زدی که فقط باید نبی و یا وصی و یا شقی بر آن تکیه بزند یا اگر کسی از طرف نبی و وصی نبود شقی است. بنابراین کسی حق قضاوت ندارد جز از این رهگذر. لذا کسی که مجتهد نیست حق قضاوت ندارد. اگرچه عرفاً به کسی هم قاضی بگویند اما این قضاوت نیابی است که اساساً و در وهله اول هم مورد محل بحث نیست.

در نتیجه با توجه به عنصر «حتمیت» که در کلمه «قضاء» نهفته است و این که در فقه هم بسیاری می‌گویند که حکم قاضی نباید نقض شود مگر این که دلیل قاطعی بر خطا باشد و ولی امر هم حق نقض حکم قاضی را ندارد از این جهت معنای اصلی و نفسی لفظ «قضاء» آن قضاء استقلالی است که از شئون ولایت است که در مسئله نیابت قهراً چنین قطعیتی وجود ندارد و ولی امر می‌تواند آن را نقض کند.

همین طور بیان حضرت صادق سلام‌الله علیه را نقل می‌کنند «اتَّقُوا الْحُکُومَهَ فَإِنَّ الْحُکُومَهَ إِنَّمَا هِیَ لِلْإِمَامِ الْعَالِمِ بِالْقَضَاءِ الْعَادِلِ فِی الْمُسْلِمِینَ لِنَبِیٍّ أَوْ وَصِیِّ نَبِیٍّ.» بنابراین اصالتاً حکم و قضاوت از آن نبی و وصی است و نتیجه می‌گیرند که آن از مناصب محمد(صلى الله علیه و آله) و اهل‌بیت(علیهم‌السلام) الذین هم ولاه الأمر؛ اینها وُلات امر هستند و در ادامه به دو روایت از حضرت صادق(سلام الله علیه) اشاره می‌کنند با این تعبیر که «فَإِنِّی قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَیْکُمْ حَاکِماً» و در روایت دیگر «فَإِنِّی قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَیْکُمْ قَاضِیاً» و در پایان اشاره‌ای ظریف می‌فرمایند که «و قاضی التحکیم لیس من المناصب العامه» قاضی تحکیم از مناصب عام نیست.

بررسی کاربرد دیگر معنای «قاضی»

اینکه عنوان «قاضی» در موارد دیگر همچون قاضی تحکیم اطلاق می‌شود، یک تعبیر اصطلاحی است چرا که قاضی تحکیم با توافق طرفین دعوا «خصمان» یا شاکی و متشکی به قضاوت می‌پردازد و حکم او مورد پذیرش طرفین قرار می‌گیرد اما باید توجه داشت که هرچند قاضی تحکیم دانشمند باشد اما یک فرد عادی است که نه فقیه است و نه شأن ولایی دارد. از این جهت حق قضاوت هم ندارد و از مناصب عامه ولی امر به حساب نمی‌آید. هرچند فتاوای مختلفی در خصوص این نوع قضاوت مطرح شده است بعضی اجرای حکم قاضی تحکیم برای طرفینی که با هم توافق نموده‌اند واجب است، بعضی به تراضی طرفین فتوا داده‌اند و بعضی از آن جهت که توافق بین دو طرف است گفته‌اند که مخالفت با آن اشکال شرعی ندارد.

«قضاء» شأنی از شئون ولی امر

اما تلقی ما این است که قضا شأنی از شئون ولی امر یا از توالی و توابع آن است، یعنی این که ولی امر خود باید رأساً عهده‌دار قضاوت گردد؛ چنان که امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) هم تقنین می‌فرمودند و احکام تدبیری مربوط به حکومت و جامعه را صادر می‌کردند، هم در دکّه القضاء مستقر می‌شدند و قضاوت می‌فرمودند و هم اجرائیات را خود بر عهده داشتند. مثلا امور جنگ را خودشان رأسا فرماندهی می‌فرمودند. پس قضاوت از شئون(حقوق و تکالیف) مستقیم ولی امر است. یا ممکن است کسی بگوید که از شئون ولی امر مباشرت در قضاوت نیست، بلکه ولی‌امر حق یا وظیفه دارد که فردی را منصوب کند که امور قضایی را انجام دهد پس قضا از توالی و تبعات شئون ولی امر است.

ما در این مبحث صرفا «قضاء» را به معنایی که اجمالاً عرض شد و توضیح دادیم نمی‌گیریم بلکه مراد ما از «قضاء» مجموعه احکامی است که به همه شئون و امور قوه‌قضاییه مربوط می‌شود که مورد بحث قرار خواهیم داد​​​​.

تعریف ما از «فقه القضاء»

لذا در این بحث صرفا به ارائه مباحث کتاب قضاء و شهادات رایج نمی‌پردازیم بلکه به دنبال ارائه بحث «فقه السلطه القضائیه» هستیم، نه فقط فقه مربوط به این شأن از شئون ولی امر بلکه فقه السلطه القضائیه یعنی بررسی فقه مربوط به قوه‌قضاییه. در واقع ترکیب فقه القضاء در این بحث تمامی مباحثی که به نحوی از انحا به امر قضاء مربوط می‌شوند و بخش عمده آن در کتب فقهی و فروع آمده است اما به صورت دستگاه‌وار و جامع سامان‌دهی می‌شوند را در بر می‌گیرد. لذا  تعریف ما از «فقه القضاء» عبارت است از «مجموعه متوافره، متناسقه و متمایزه من الأحکام الحقوقیه و التکالیفیه المستنبطه الّتی تتعلَّق بأرکان السّلطه القضائیّه وشؤونها، من ناحیه، و أطراف عملیّه فصلِ الخصومات و إستیفاءِ الحقوق من ناحیه أخری، تستهدف تحقیق الغایات المقصوده من ولایه القضاء.»

مجموعه انباشته همساز و متمیزی از احکام حقوقی و تکلیفی استنباط شده از منابع معتبر شرعی که از سویی به وظایف ارکان و شئون قوه‌قضاییه مربوط می‌شود و همه ارکان قوه را پوشش می‌دهد. از دیگر سو همه فرایند دادرسی و فصل خصومت و استیفای حقوق مستحقین را فرا می‌پوشد و غایات و اهداف ولایت قضائی را که عمده آن برپایی عدالت و امنیت در جامعه است تامین می‌کند.

قلمرو مباحث «فقه القضاء» نیز عبارت از عمده احکام مربوطه به قوه‌قضائیه است که غالباً در کتب فقهی و روائی شیعه و سنی ذیل این عناوین می‌آیند؛ کتاب‌القضاء، کتاب‌الشهادات، کتاب‌الدعاوی، کتاب‌الاقرار، کتاب‌البینه، کتاب‌الجنایات، کتاب‌القصاص، کتاب‌الحدود و الدیات، کتاب‌التعزیرات و امثال آن(برخی از فقهاء اخیرا با توجه به دوره حکومت اسلامی به صورت جدی‌تر وارد بحث تعزیرات شده‌اند). این احکام در این سلسله دروس به نحو جامع، ‌دستگاه‌وار، سامانمند صورت‌بندی در قالب یک مجموعه وسیع و منسجم معطوف به اجراء ارائه خواهد شد.

تشبه به مومنان مستحب است/ هویت یک ملت را سبک زندگی آن مشخص می‌کند

تشبه به مومنان مستحب است/ هویت یک ملت را سبک زندگی آن مشخص می‌کند

آیت‌الله «علی‌اکبر رشاد» امروز پیش ا‌ز آغاز درس خارج فقه حوزه علمیه امام رضا(ع) درباره فقراتی از فرمایشات امیرمومنان امام علی(ع) در نهج‌البلاغه، اظهار کرد: تمرین و تلقین بر روح و روان انسان اثر دارد.

رئیس شورای سیاستگذاری حوزه‌های علمیه تهران با اشاره به فرمایشی از امیرمومنان امام علی(ع) تصریح کرد:‌ اگر شما از نظر درونی انسان صبور و شکیبایی نیستند به حلم و شکیبایی تظاهر کنید زیرا کم هستند افرادی که در ظاهر خود را شبیه به قومی قرار دهند اما در باطن در زمره آنها قرار نگیرند.

وی درباره قاعده کلی تشبه، اظهار کرد: یک قاعده کلی وجود دارد که در امور مثبت یا منفی تشبه منجر به ملحق شدن است.

آیت الله رشاد با بیان اینکه‌ التزام به فضائل یا رذایل اخلاقی بر خلاف میل باطنی هم که باشد به مرور انجام آنها را برای انسان آسان و به عادت تبدیل می‌کند که در وجود او نهادینه شوند، ابراز کرد:‌ از جمله علت‌های حرام بودن تشبه به کفار در سبک زندگی اعم از خوراک، پوشاک، اخلاق یا رفتار همین است زیرا انسان به سبک زندگی آنها عادت می‌کند.

وی در ادامه با بیان اینکه هویت هر شخص یا ملت را سبک زندگی و رفتار آنها مشخص می‌کند، گفت: سبک زندگی، رفتار و اخلاق هر ملت یا قوم پرچم هویت آنها است، برای مسلمانان همچون کفار زندگی کردن شاید در ابتدا سخت و غیرطبیعی باشد اما اگر ادامه دار باشد به مرور عادت می‌کنند.

رئیس شورای سیاستگذاری حوزه های علمیه با بیان اینکه ظاهر لباس یا رفتار یک شخص یا ملت هویت آنها را نشان می‌دهد، تاکید کرد: در مقطعی از تاریخ صدر اسلام پیامبر(ص) به مسلمانان دستور دادند که ریش‌های خود را خضاب کنند اما امیرمومنان امام علی(ع) در زمانی دیگر فرمودند دیگر لازم نیست چنین کنید زیرا این دستور رسول خدا(ص) آن زمان برای تفاوت ظاهری مسلمانان با غیرمسلمانان بود.

آیت‌الله رشاد درباره حرام و حلال بودن تشبه، اضافه کرد:‌ تشبه به کفار جایز نیست اما در مقابل تشبه به مومنان مستحب و حتی در برخی مواقع واجب است و کسی که فضیلت یا فضائلی در دورن او نیست لازم است خود را به مومنان شبیه کند تا به مرور این فضیلت در درون او به عادت تبدیل شود.

وی با بیان اینکه انسان عالم به حقایق حلیم، شکیبا، متین و باوقار می‌شود، گفت: بر اساس آیات قرآن کریم و روایات ائمه معصومین(ع) حلم در علم ریشه دارد، صبر و تحمل نشانه علم و دانایی است، انسان جاهل در اثر جهل عجول بوده صبر و تحمل ندارد.

رئیس شورای سیاستگذاری حوزه‌های علمیه با توصیه بر طلاب و دانشجویان خاطرنشان کرد: مطالعه و تفکر درباره روایات ائمه معصومین(ع) می‌تواند اطلاعات علمی فراوانی در زمینه علوم روانشناختی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در اختیار دانشمندان و اندیشمندان قرار دهد، شما طلاب و دانشجویان از مباحث عمیق و شگفت‌آور ائمه معصومین(ع) غافل نشوید.

از ایشان، افزون بر یکصد جلد اثر محققانه برجای مانده است

از ایشان، افزون بر یکصد جلد اثر محققانه برجای مانده است

در پی ارتحال آیت‌الله علامه سیدجعفر مرتضی العاملی(ره)، پیام تسلیتی از سوی آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران و مؤسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌­ی اسلامی صادر شد.

آیت‌الله رشاد در این پیام تاکید کرده‌اند: دردمندی حق‌طلبانه، تسلط گسترده‌ بر منابع و تتبع وسیع، روشمندی اجتهادورزانه، نوآوری منتقدانه، توجه عمیق به جعل و تحریفات واقع شده در حوادث تاریخی و کاوش پیشینه‌ی وقایع، دفاع بی‌محابا از حق اهل‌بیت وحی(س) و مبانی مکتب تشیع، از جمله ویژگی‌های آثار و آراء این محقق سترگ است.

متن این پیام به شرح زیر است:

بسم الله الرّحمن الرّحیم.

إنّا لِلّه و إنّا إلیه راجعون

رحلت تاسف‌انگیز محقق مجاهد، حضرت آیت‌الله علامه سیدجعفر مرتضی العاملی(طاب ثراه) مایه‌ی تاثر عمیق شد. بنده‌ی کمترین این ضایعه‌ی مولمه را، از سوی خود و شورا، مدیریت و سایر ارکان حوزه‌های علمیه‌ی استان تهران و مدیران و محققان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی، به ساحت قدسی حضرت بقیت الله (ارواحنا فداه)، رهبر معظم انقلاب اسلامی و مراجع عظام تقلید(دام ظلّهم) همه‌ی شیعیان و شیفتگان مکتب اهل بیت(س) و ملت شریف لبنان، خاصه فرزندان برومند و بیت معزّز آن راحل رستگار، سوگمندانه تسلیت عرض می‌کنم.

علامه سیدجعفر مرتضی(ره) طی عمر پربرکت خویش منشأ خدمات علمی و فرهنگی بسیاری در ایران و لبنان بود، از او افزون بر یکصد جلد اثر محققانه برجای مانده است.

دردمندی حق‌طلبانه، تسلط گسترده‌ بر منابع و تتبع وسیع در مقام تحقیق، روشمندی اجتهادورزانه، نوآوری منتقدانه، توجه عمیق به جعل و تحریفات واقع شده در حوادث تاریخی و کاوش پیشینه‌ی وقایع، دفاع بی‌محابا از حق اهل‌بیت وحی (س) و مبانی مکتب تشیع، از جمله ویژگیهای آثار و آراء این محقق سترگ است.

عاش سعیداً و مات سعیداً و حشره الله مع اجداده محمد و آله الطاهرین و اسکنه فی اعلی علیین.

علی اکبر رشاد

 ۵/ ۸/ ۱۳۹۸ مطابق ۲۸ صفر ۱۴۴۱

تبیین نظریه علم دینی توسط آیت‌الله رشاد

تبیین نظریه علم دینی توسط آیت‌الله رشاد

هفتمین نشست هم‌اندیشی علم دینی با حضور و ارائه آیت‌الله علی اکبر رشاد رییس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران، صبح روز پنجشنبه مورخ ۱۱ مهرماه جاری، توسط دبیرخانه هم‌اندیشی علم دینی در ساختمان مرکزی پژوهشگاه برگزار شد.

موضوع این هم‌اندیشی دربارۀ توضیح نظریۀ علم دینی استاد علی‌اکبر رشاد بود که مبتنی بر دو نظریۀ «تناسق» و «ابتناء» است. آیت‌الله رشاد ابتدا دیدگاه و نظریۀ خود را ارائه دادند و پس از آن، به پرسش‌های مطرح دربارۀ دیدگاه‌شان پاسخ فرمودند. در ادامه گزارش تفصیلی این نشست از منظرتان عبور خواهد کرد.

بخش اول: ارائۀ نظریه

  1. نظریه تناسق

استاد رشاد ابتدا دیدگاه خود دربارۀ معرفت دینی به‌طور عام طرح کردند که مبنایِ آن، نظریۀ تناسق است. تعریف نظریه و پس از آن، «فرا نظریه» که با تسامح، شبیه گفتمان یا پارادایم است، آغاز ارائه بود. فرا نظریه نیز که شامل مبادی قریبه (انگاره‌ها)، وسیطه (پیش‌انگاره‌ها)، بعیده (پیشا انگاره‌ها) است. مفهوم بعدی، یعنی پیراانگاره‌ها، مبادیِ ماقبل از فرا نظریه است که بر مبادی، تاثیرگذار است. پس از تعریف امور مربوط به مبادی، پس از ذکر نظریۀ تناسق، بحث به طرح بحث علم دینی می‌رسد.

نظریۀ تناسق، دارای پنج مولفۀ رُکنی است: مبانی، موضوع، مسائل، منطق و غایت. وقتی این پنج مولفه، مجموعه‌ای پدید آمد که با هم تناسق داشته باشد، یک علم تکوین پیدا می‌کند.

اما یک علم، مولفه‌های دیگری دارند که از آن به مشخصه‌های علم تعبیر می‌کنیم که هرچند سازندۀ ماهیت علم نیستند، اما هویت‌سازِ آن هستند. این مشخصه‌ها شامل هویتِ هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی، هندسه و بافتار معرفتیِ یک علم، هندسۀ صوری علم و هویتِ کارکردی (آلی یا اصالی) می‌شود.

با نظر به این مولفه‌ها، علم دینی را در سه افقِ تفصیلی، اجمالی و مسامحی تعریف کرد. بر اساس مهمترین افق، یعنی افق تفصیلی، علم دینی، معرفت دستگاه‌وار متشکل از قضایای انباشتۀ معطوف به مطالعۀ قلمرو لاهوتی یا انسانی یا طبیعی که مبتنی بر نظریۀ مبادی اسلامی در جهت تکامل نفوس انسان‌ها و تعالی شئون اجتماعی.

  1. ارتباط میان علم و دین

در این بخش باید نسبت میان علم و دین و مرادمان از آنها را بیان کنیم، زیرا پاسخ به این پرسش، با فرضِ علم و دین به‌طور مطلق معنایی ندارد. مراد استاد رشاد از دین، اسلام است، زیرا به زعم ایشان، این اسلام است که توانایی و ظرفیت تولید علم را دارد. ایشان پس از طرح و نقد تعاریف مختلف از علم، مراد خویش از علم را مبتنی بر نظریۀ تناسق چنین بیان داشتند: «معرفت دستگاه‌وار متشکل از مجموعه‌ای از قضایا و قیاسات». اما مراد از دین، «دستگاه جامع معرفتی-معیشتی‌ای است که از سوی مبدا هستی و حیات برای تامین کمال و سعادت دنیا و عقبی آدمیان الهام و ابلاغ شده باشد». استاد رشاد متذکر می‌شوند که بر اساس مبانیِ ما، معرفت صائب به دین، ممکن است و اینطور نیست که همۀ قرائت‌ها، یکسان معتبر باشند، بلکه بعضی از معرفت‌ها صائب است و برخی دیگر، غیر صائب است و بر اساس همین، معرفت صائب، ممکن است. بنابراین علم و دین امکان دارد که در صورت صائب بودن، تزاحمی با هم ندارند و با هم متلائم‌اند. تزاحم در جایی است که یکی از این دو، صائب نباشند.

  1. از معرفت دینی تا علم دینی

هندسۀ معرفت دینی، چهار ضلع دارد: گزارۀ عقیدتی، گزاره‌های علمی، گزاره‌های بایستی (حکمی)، گزاره‌های ارزشی (اخلاقی). گزاره‌های عقیدتی، گزاره‌های مباشر ایمان‌اند و انکارشان مستلزم انکار متعلقِ ایمان است، اما گزاره‌های علمی، ذاتاً مباشر ایمان نیستند. بنابراین علم دینی که در چارچوب معرفت دینی قابل فهم است، نه تنها مطلوب است، بلکه محقق نیز هست. این علم دینی نیز شامل علوم انسانی و علوم طبیعی هم می‌شود، اما با نظر به انسجام پیش‌گفته میان گزاره‌های علم دینی که مبتنی بر نظریۀ تناسق است، از نظر استاد رشاد، نظریۀ تهذیب، نظریۀ درستی نیست. «علم سکولار، فاقد قابلیت تهذیب است».

با نظر به تفاوتی که میان معرفت دینی و علم دینی وجود دارد، استاد رشاد علم دینی را معرفتی آزمون‌پذیر معرفی کردند. بنابراین اگر یک دستگاه سنجمانی به‌وجود آید، امکان تشخص سرگی و ناسرگیِ نظریات علم دینی وجود دارد که البته در این بخش، کمتر کار شده است. استاد رشاد، به برخی از معیارها و سنجه‌ها اشاره کرد: سنجش از نقطه‌نظر تلائم برداشت‌ها و دریافت‌ها با فطرت و عدم تنافر با عقل سلیم، عدم تعارض با احکام قطعی عقل، سنجش با سیرۀ مستمرۀ قطعی عقلا، سنجش با مبانی انسان‌شناسی دینی، سنجش با ارتکازات مسلمین، سنجش با احکام و مقاصد شریعت، سنجش بر اساس میزان کارآمدی و نظایر آنها. از نظر استاد رشاد، مسئلۀ کارآمدی یکی از سنجه‌های مهم در سنجش علم دینی است.

  1. نظریۀ ابتناء

در نظریۀ ابیتناء، دینی‌بودنِ علم مورد بحث قرار می‌گیرد. به تعبیر دیگر از نظر استاد رشاد، علم دینی از ترکیب نظریۀ تناسق و نظریۀ ابتناء شکل می‌گیرد. در این نظریه، بحث دربارۀ این این است که علم دینی، چگونه بر مبانی‌ای خاص مبتنی می‌شود. ما یک اصول مبداء شناختی داریم که برخی از آنها عبارتند از: اصول مبدا-هستی‌شناختی، هستی-جامعه‌شناختی، اصل واقعیت‌مندی جهان، اصل توحیدبنیادبودنِ هستی و خالقیت، مالکیت ذاتی خداوند در جهان، اصل نظام احسن بودنِ جهان، اصل هدف‌داری و غایت‌مندی آفرینش، اصل ترتُب طولیِ جهان و اصل شبکۀ علل-معالیل.

در نظریۀ ابتناء، اصل برایندوارگی معرفت حاکم است که بر اساس آن، علم محصول نقش‌آفرینی برایند شناختگر(فاعل شناسا)، شاخته (متعلق شناخت) و پیرا شناخته (عوامل معد یا مانع) بر سر علم است. تعامل این سه مولفه، معرفت را ایجاد می‌کند. فاعل شناسا نیز حق‌تعالی است و لذا ساحت ربوبی است که معرفت را ایجاد می‌کند. علاوه بر اصل برایندگی، اصل تناسخ ابزار شناخت با موضوع شناخت نیز مطرح است. با نظر به این اصل، موضوع علم الهی، به دلیل گسترۀ شناختِ افعال خداوند و مخلوقات او، گستره‌ای به مراتب گسترده‌تر از علوم طبیعی و انسانی مدرن است.

بنابراین نظریۀ ابتناء، معرفت دینی و علم دینی، مبنایی متقن و منحصربه‌فرد برای تاسیس علم دینی است. علم دینی، بر اساس نظریۀ ابتناء، برایند فرایندِ تاثیر-تعاملِ متناوب-متداوم مبادی خمسۀ دین به‌عنوان پیام الهی است. بنابراین معرفت دینی، رویکردی تکاملی دارد که در یک فرایند حلزونی یا شبه هرمنوتیکی، کماً و کیفاَ وسیع‌تر می‌شود. تعابیر دینامیک-دیالکتیک‌بودن نیز ناظر به همین روند تکاملی است.

در مقام جمع‌بندی می‌توان گفت که نظریۀ ابتناء، از چهار اصل تشکیل می‌شود: فرایندمندیِ تکون معرفت و برایندوارگیِ معرفت دینی، دوگونگیِ سازوکارهای دخیل در معرفت دینی و امکان سرگی و ناسرگی معرفت دینی، پیام‌وارگیِ دین و شمول آن بر مبادی خمسۀ تاثیرگذار بر فهم و بیان، برساختگی کشف و کاربرد صائب و جامع دین بر کشف و کاربرد صائب مبادی. بنابراین نظریۀ ابتناء، در واقع راه کسب معرفت صائب را مطرح می‌کند و در مقابل نظریۀ قبض و بسط و امثال آن، راه برای کسب معرفت صائب را نشان می‌دهد.

بخش دوم

در بخش دوم، حضار جلسه پرسش‌های خود را مطرح کرده و استاد رشاد پس از تجمیع پرسش‌ها، به آنها پاسخ دادند؛ هرچند در مقام گزارش، پرسش و پاسخ به ترتیب آورده می‌شوند. البته استاد رشاد متذکر شدند که بهتر بود این جلسات با مخاطب عام برگزار شود.

آقای سهیلی: آیا همانطور که در بخش مبادی شناخت، تجربه در ذیل عقل مورد توجه قرار می‌گیرد، در بخش سنجه‌های علم دینی نیز تجربه مورد نظر است؟

تجربه، روش است و نه منبع و لذا می‌تواند هم در مقام تولید و هم در مقام سنجش، مورد بهره‌برداری قرار بگیرد، اما در هر دو، تجربه، روشگانی است.

آقای فرهمند: غایت‌شناسی، آیا مبادیِ هستی‌شناسی است یا اصلی جداست؟ آیا غایت‌شناسی را می‌توان به‌عنوان اصلی مجزا مورد نظر قرار داد یا در ارتباط با ارزش‌شناسی قابل بحث است؟ پرسش دیگر دربارۀ رابطۀ هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی است که در نظر استاد رشاد به شکل خطی مطرح است در حالی‌که معتقدند علم، مطابق با وجود است. آیا این دو قابل جمع است؟ در این مسئله، استاد تابع دیدگاه مشائی هستند یا صدرایی؟ پرسش سوم نیز ناظر به این بحث است که در بحث تقسیم علم، علم به سه ساحت لاهوتی و انسانی و طبیعی تقسیم شد، در حالی‌که در نگاه اسلامی، انسان، در همۀ عوالم حاضر است؟ میان این انسان با آن علوم انسانی چه رابطه‌ای برقرار است؟

ما با غایت‌شناسی در چند جا سروکار داریم. یکی از مولفه‌های علم است. یک‌جا در موارد بینشی علم است که از جنس هستی‌شناختی است، اما در علم، از حیث معرفت‌شناختی است. لذا تعابیر مختلف از غایت‌شناسی، ناشی از تفاوت در محل‌های مختلف است. مساوقت علم و وجود نیز از نظر بنده، تابع حکمت صدرایی است. البته حتی فیلسوفان ملحد نیز گاهاً مبداء علم را اشراقی یا الهامی می‌دانند. اما در حکمت صدرایی یا مبنای نوصدرایی که روشن است که علم مساوق با وجود است و مبداء وجود نیز حق‌تعالی است، بنابراین مبداء علم، باید حق‌تعالی باشد. به همین دلیل، معتقدیم که علم از ساحت الاهی به ساحت بشری نزول پیدا می‌کند. مراد از لاهوتی و انسانی و طبیعی، نیز ناظر به عوالم هستی‌شناختی نیست که مسئلۀ شما مطرح شود.

آقای قائمی‌نیک: اگر ما در این جهان فعلی زندگی می‌کنیم و می‌اندیشیم و با جهان مدرن، خواه به‌لحاظ نظری و خواه ‌به‌لحاظ عملی درگیری داریم و از سویی مطابق نظریۀ استاد رشاد، نظریۀ تهذیب نیز نظریۀ درستی نیست. راه‌حل ایشان برای مواجهه با جهان مدرن چیست؟

به نظر ما تهذیب، رویکرد مناسبی نیست، چون ما نمی‌توانیم علوم موجود را با همین شکل موجودش که در تصرف نگاه سکولار است، در دستگاه معرفتی سازوار خودمان قرار دهیم. برای انسان معمولی، برخلاف انسان معصوم، دست‌یابی به معرفت صائب، با کاربست تمامیِ مجاری معرفتی ممکن است و لذا رویکرد تهذیبی نمی‌تواند صائب باشد، چون برخی از مجاری معرفتش را از نگاه سکولار می‌گیرد. لذا باید با دستاوردهای دنیای مدرن، به شکل تصرفی مواجه شد تا برایندِ مجاری مختلف معرفت من بتوانند به معرفتِ صائب منتهی شوند.

آقای موسوی: به‌نظر می‌رسد در نگاه حضرت‌عالی، علم دینی بیشتر یک علم نظری و گزاره‌ای است. این در حالی است که بخشی از علم، حتی حکمت عملی هم نیست، بلکه مهارت‌ها و مناسباتِ عملی است که خواجه‌نصیرالدین طوسی نیز از آنها به نوامیس و آداب و رسوم یاد می‌کند. این وجه از امور در نظریۀ شما چه جایگاهی دارد؟

به زعم استاد رشاد، این قسم، خارج از علم است و بیشتر شبیه هنر است. مقولۀ هنر، مقولۀ دیگری است و باید در نسبت هنر با علم به آن اندیشید.

آقای یزدانی: مسائل یک علم تابع تحولاتی است که در جامعه شکل می‌گیرد یا به‌صورت بالا به پایین مطرح می‌شود؟ پرسش بعدی نیز ناظر به مسئلۀ کارآمدی است. این کارآمدی چه تفاوتی با کارآمدی پراگماتیستی دارد؟ آیا نباید کارآمدی با ملاک‌ها و قیود دیگری مطرح شود؟

به نظر ما ناکارآمدی، سنجۀ مطلق نیست، بلکه سنجش، با دستگاه سَنجمانی صورت می‌گیرد و لذا قیود و مولفه‌های مختلفی مطرح می‌شود. لذا کارآمدی در کنار دیگر سنجه‌ها و آنهم در یک دستگاه سنجمانی باید مورد توجه قرار بگیرد. این دستگاه‌بودن، هم در فتوا و هم در معرفت مورد نظر است. لذا اگر دیگر سنجه‌ها و انسجام میان آنها را درست انتخاب کردیم، سنجۀ کارآمدی را نیز مورد ارزیابی قرار می‌دهیم.

آقای عاشوری: به‌نظر می‌رسد یکی از پیش‌فرض‌هایی که باید دربارۀ نظریۀ علم دینی پاسخ گفت آن است که آیا علم، یک امر ذهنی است یا یک امر اجتماعی و بین‌الاذهانی؟ به‌نظر می‌رسد حضرت‌عالی این پرسش را مسکوت می‌گذارید؛ اما مسئله‌ای که مطرح می‌شود و آن اینکه وقتی علم را یک معرفت دستگاه‌وار می‌دانید و بر انسجام آن تاکید دارید، عملاً دیگر یک امر بین‌الاذهانی نمی‌تواند باشد. پرسش دقیق بنده آن است که این نظریۀ ذهنی و فردی، چه نسبتی با علوم بین‌الاذهانی دارد؟ نظریۀ علم دینیِ شما به ابعاد غیر معرفتی و غیر نظری علم که بیشتر بین‌الاذهانی است، چه نسبتی برقرار می‌کند؟

مسئلۀ بین‌الاذهانی بودن معرفت، خودش مورد تامل است و ما قبول نداریم، زیرا معرفت را تبدیل به امری فرهنگی می‌کند. اما این عدم اعتقاد به بین‌الاذهانی بودن معرفت، به‌معنای فردی بودن معرفت نیست، چون امکان کسب معرفتِ صائب، برای همه وجود دارد. همه می‌‌توانند با به‌کار بردن منطق درست و دیگر شرایط آن، می‌توانند به معرفت صائب دست پیدا کنند. خودِ معرفت بین‌الاذهانی بودنِ معرفت یا نظریات موجود در یک بین‌الاذهانیت، هرکدام چه نسبتی با دیگری دارند؟ این نظریه نیز با دیگر نظریات همان نسبت را برقرار می‌کند.

آقای محمدی: یکی از ویژگی‌های بسیار مهم نظریۀ حضرت‌عالی، تقسیمات دقیق و مستمر منطقیِ نظریه است، اما پرسش آن است که مابازاء محتوایی این نظریات چیست؟ منظورم از محتوا، وضعیتِ فعلی و تاریخیِ ما است. من در نظریۀ شما، در یک حصار صوری قرار می‌گیرم نه اینکه مقهور تحلیل محتوایی استاد قرار گرفته باشم. در نقطۀ مقابل، برخی از نظریات علم دینی، علم را اساساً محصول یک فرایند اجتماعی یا تاریخی می‌دانند که به نحو اجمالی شکل می‌گیرد و صورتِ منطقیِ آن، در واقع صورت‌بندیِ آن محتوا است.

یکی از مبادیِ خمسۀ دین، موضوع انسان است. انسان مخاطب دین است. در این انسان، با همۀ خصوصیاتش مورد توجه است؛ از جمله اینکه انسان، دنبال پیشرفت است. لذا باید نظریۀ علم دینی، این وجه پیشرفت انسان را تامین کند. در واقع ما مبادی را به شکلی تعریف می‌کنیم که متناسب با محتوای واقعی باشد. بنابراین وقتی مبانی درست باشد، می‌توانیم به امور اجتماعی و تمدنی و سیاسی نیز توجه داشت. البته باید توجه داشت که وقتی می‌خواهیم علم دینی یا فقه حکومتی و اجتماعی را تولید کنیم، باید ناظر به انسان بماهو انسان تولید کنیم، اما از این تولید می‌توان الگویی برای ایران استنباط کنیم. برخلافِ نظر شهید صدر، نظام اسلامی، یک نظام اسلامی است و ما نظام‌های اسلامی مختلف نداریم، اما می‌توان از آن، الگوی ایرانی و عراقی و … استخراج کرد. علم، محلی و تاریخی نیست، اما الگوهای برگرفته از آن در مقام کاربرد، می‌تواند منطقه‌ای و محلی استخراج کرد.

طلبگی شغل نیست؛ سمت نیست؛ صفت است

طلبگی شغل نیست؛ سمت نیست؛ صفت است

آیین آغاز سال تحصیلی ۹۸-۹۹ حوزه‌های علمیه استان تهران، صبح امروز چهارشنبه ۲۷ شهریورماه جاری، با حضور و افاضه حضرت آیت‌الله العظمی نوری همدانی و آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، ‌حجت‌الاسلام رحیمی صادق، طلاب و اساتید، مدیران، کارکنان مدارس علمیه برادران و خواهران، شخصیت‌های حوزوی و فرهنگی و مسئولین سیاسی استان تهران و ائمه جمعه و جماعات در مصلی بزرگ حرم مطهر حضرت عبد العظیم حسنی(ع) برگزار شد.

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رییس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و ریس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران ضمن خیر مقدم به مناسبت حضور آیت‌الله العظمی نوری همدانی و قدردانی از حضور پرشور طلاب جوان خواهر و برادر در این مراسم گفت: بنده به عنوان طلبه‌ای کوچک از سوی خودم و اعضای شورای حوزه‌های علمیه استان تهران نکاتی را عرض می‌کنم.

طلبگی صفت است و اقتضاعاتی دارد

وی در ابتدای سخنان خود با توجه به اهمیت و شان طلبه در جامعه گفت: طلبگی شغل نیست، سمت نیست؛ صفت است و این صفت اقتضاعاتی دارد. طلبه به نام‌گذاری نیست و بلکه یک هویت و حقیقت است. طلاب باید در متن و بتن وجودشان طلبه باشند و ما چیزی پراهمیت تر از این امر سراغ نداریم.

رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران افزود: به نظر خطری تهدید کننده تر از اینکه هویت طلبگی مورد خطر قرار گرفته، پیش روی حوزه نیست. من نیز هم ابراز نگرانی کرده و هشدار و تذکر می‌دهم که آنچه امروز حوزه را تهدید می‌کند، خویش گمکردگی حوزویان است. طلبه باید از هر زاویه‌ای که به او نگریسته می‌شود، طلبه باشد.

فراگیری علوم انسانی در حاشیه علوم حوزوی

آیت‌الله رشاد گفت: طلبه، هر علمی را نیم‌تواند فراگیرد، بلکه علوم و معارفی که کسب می‌کند باید علوم طلبگی باشد. البته فراگیری علوم دیگر برای او مانعی ندارد اما در قیاس با این علوم، فضل می‌خواهد.

رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران افزود: از دیگر آفاتی که امروزه به فراوانی دیده می‌شود این است که برخی طلاب به دانشگاه رفته و پس از دریافت مدرک دانشگاهی از تحصیل و فراگیری علم دست می‌کشند. عملا این افراد که علم آنها از علوم فقهی خالی است، دیگر حوزوی نخواهند بود. و این به معنی باختن هویت معرفتی در قلمرو حوزوی است. البته که باید یکی از رشته‌های علوم انسانی با دروس حوزوی برای اهتمام بیشتر در آن علوم همراه باشد.

هویت معنوی رمز طلبگی

رییس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه سخنان خود گفت: طلبه باید هویت معنوی داشته باشد. یعنی وقتی که او سخن می‌گوید یا همکلام با دیگران می‌شود معنویت در وجود او حس گردد و این مهم جز برقرای ارتباط منظم با ساحت کلام الهی ممکن نیست. طلبه باید انس خاصی با وحی نامه الهی و حدیث و سیره معصومین (علیهماسلام) داشته باشد. باید تاسف خورد آنچنان که باید و شاید در این جهات توجهی نیست. روی سخن من با طلاب جوان است. به عنوان مثال تقسیر با خواندن میسر نمی‌شود و طلبه به صورت غیرحضوری نمی‌تواند تفسیر بخواند.

نسبت طلبگی و انقلابی‌گری

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تاکید بر جایگاه انقلاب و نیاز به روحیه انقلابی‌گری افزود: انقلابی‌گری اگر برای هر مسلمان عادی تکلیف باشد،‌ برای طلبه و عالم دینی فراتکلیف است. انقلابی‌گری برای طلبه هویت است و باید وجود طلبه انقلابی باشد، انقلابی فکر کند و انقلابی عمل کرده و انقلابی رفتار کند و سخن بگوید.

وی گفت: طلبه انقلابی نباید تقیه کند، تقیه برای آنهایی است که انقلابی نیستند. طلبه انقلابی باید انقلابی باشد و مانند انقلاب اسلامی که دیگر خام نیست، رفتاری پخته داشته باشد و این پختگی از حوزه بر می‌آید.

کارآمدی تحصیلات حوزوی برای مبارزه در جبهه انقلاب

آیت‌الله رشاد ابراز داشت: تحصیلات ما باید تحصیلاتی بروز و کارآمد باشد. حال حوزه و طلاب اکنون، حال سازمان‌ها و نهادهایی است که در ایام و شرایط جنگ به سر می‌برند. شرایط جنگ یعنی همان زمان جنگ، یعنی زمانی که افراد با حضور در جبهه از مرزها دفاع می‌کنند و دور از زمان صلح هستند.

آیت‌الله رشاد گفت: امروز کدام اساس دینی مورد جنگ نیست؛ هیچ عقیده و گزاره‌‌ی دینی باقی نمانده است که امروز مورد هجمه قرار نگرفته باشد. پس امروزه، ایام جنگ است و ما نیز سربازان این جبهه هستیم. کسی که وارد حوزه می‌شود باید بداند که این محفل جبهه‌ی جنگ است و باید در این جبهه مبارز بود.

حوزه خواهران پیشرو در امر پژوهش

رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با توجه به اهتمام بیشتر طلاب خواهر به پژوهش و همچنین پیشرفت تحصیلی طلاب تهران گفت: بحمدالله در بخش براردان و خواهران پیشرفت‌های نمایانی در حوزه علمیه استان تهران داشته‌ایم و از جهاتی نسبت به حوزه‌های موازی بالاتر و سرفرازتر هستیم. در مجموع ۱۵۰ حوزه علمیه در تهران وجود دارد که ۱۶ هزار طلبه داشته و ۱۶۰۰ مدرس در آن مشغول به تدریس هستند.