امروز کلیشه‌ای اندیشی بزرگترین آفت نظریه‌پردازی و نوآوری است

امروز کلیشه‌ای اندیشی بزرگترین آفت نظریه‌پردازی و نوآوری است

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،‌ در راستای تحقق منویات مقام معظم رهبری در بسط و توسعه کرسی‌های آزاداندیشی و نظریه پردازی، سومین کنگره «کرسی‌های نظریه پردازی، نقد و مناظره در چهل سالگی انقلاب اسلامی» با حضور و سخنرانی آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رئیس هیات حمایت از کرسی‌های نظریه پردازی و رییس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، صبح امروز دوشنبه مورخ ۲۰ اسفندماه جاری برگزار شد.

یک دهه طول کشید تا جامعه دانشگاهی و حوزوی ما بپذیرد که این نهاد، نهادی انقلابی و بی‌طرف است

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد ضمن تبریک ایام و اعیاد پیش روی و تشکر از مدیریت، ریاست هیات امنا و هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی و دست‌اندرکاران همایش و همچنین خیر مقدم به اساتید حاضر گفت: به هرحال محتوا قبضه‌ی اساتیدی است که صاحب نظر بوده و جسارت نظریه‌پردازی، شهامت نقد و قدرت ارائه آراء و نقدهای خود را داشته و با صفا، تواضع و فروتنی خود را در معرض نقد ناقدان و داوری داوران قرار داده‌اند؛ بنده از یکان یکان ایشان تشکر می‌کنم.

وی افزود: باید از مجموعه تشکیلات دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی که طی سنوات پیگیر برنامه‌ها و وظایف این نهاد بودند. نهادی که بیش از یک دهه زمان برده تا در جامعه نخبگانی و دانشگاهی و حوزوی پذیرفته شود و این با هزار و یک توهم و تهمت روبرو بود که این دستگاه با چه انگیزه‌ای به وجود آمده است. بنده تصور میکنم که تقریبا یک دهه طول کشید تا جامعه دانشگاهی و حوزوی ما بپذیرد که این نهاد نهادی انقلابی، علمی و بی‌طرفی است و عملاً تجربه برگزاری صدها کرسی این واقعیت را به اثبات رساند.

صبوری، شکیبایی و سعه صدر باعث مقبولیت این نهاد شد

آیت‌الله رشاد گفت: صبوری، شکیبایی و سعه صدر دوستان باعث شد تا این نهاد مقبولیت خود را پیدا کند. این کاری بزرگ بود که بحمدالله انجام شد.

ایشان ضمن تشکر از حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر خسروپناه گفت: بنده به اسم رییس هستم ولی به راس و به حقیقت جناب آقای خسروپناه این بار را به دوش می‌کشند. شخص ایشان در حالی که جزء نظریه‌پردازان شناخته کشورند، جزء پیش قدمان برگزاری کرسی هستند و از اولین کرسی‌های موفق، کرسی ایشان بود که در حوزه فلسفه برگزار کردند که طی جلسات ممتد و متعدد پذیرفته شد. در واقع ایشان نمونه و الگوی این امر بوده و الان هم کار مدیریت را بر عهده دارند و به رقم اشتغالات علمی و فرهنگی بسیار و نوعاً تصدی مدیریت دستگاه‌های بزرگ علمی، با تعهدی که دارند می‌توانند رونقی به این بخش دهند.

پاسخ رهبر فرهیخته انقلاب دقیق، کارساز و کاربردی بود

رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: اراده و تصمیم دوستان باعث شد تا این جلسه در این لحظه برگزار شود. بنده یک نکته را عرض خواهم کرد که اگر بگویم عمری است از آن رنج می‌برم، بی‌راه نگفته‌ام. و آن مشکل اصلی و مانع اصلی پیشروی نظریه‌پردازی برای نو آوری در کشور ما و خاصه در علوم انسانی است.

در سال ۱۳۸۱ همان زمانی که فضلای ارجمند و فرهیخته نامه‌ای را به محضر مبارک رهبر فرهیخته و فرزانه و فرهمند انقلاب مبنی بر اینکه موضوع نظریه‌پردازی و نوآوری باید مسولی پیدا کرده و نهادینه شود، نوشتند. همان سالی بود که ایشان همین موضوع را مطرح می‌فرمودند و همین نامه سبب شد که رهبری در فاصله یک یا دو روز این نامه را پاسخ دادند. آن پاسخ دقیق، کارساز و کاملا کاربردی از ناحیه ایشان صادر شد، بنده در سفر حج بودم و همانجا با چن تن از افرادی که نامه را نوشته‌ بودند جلساتی تشکیل شد و مشورت‌هایی انجام پذیرفت و این پیشنهاد که برای ممیزی نظریه‌ها و کسانی که مدعی هستند نظریه‌ جدیدی دارند جایی را سراغ داشته باشند که بتوانند نظریه خود را عرضه کنند و مورد حمایت قرار گیرد و معلوم شود که نظریه است و اگر نظریه است آیا کلان نظریه یا فرانظریه بوده و یا نظریه خرد است. اگر نظریه نیست آیا در حد نظری است و به هر حال جایی لازم است بیرای تشخیص و برای حمایت. به هرحال هر امری در این کشور متولی دارد و این موضوع فاقد متولی است.

وی افزود: در بحث فنی جایی برای ثبت آن وجود دارد، اما اصحاب علوم انسانی و هنر چنین محلی را ندارند. این بحث‌ها همانجا گفته شد و بعد در صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شد و دوستان استقبال کردند و منتهی شد به تصویب تاسیس نهاد حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره ویژه علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر که البته خود این اسم هم تشریفات است. همان موقع که بنده مشرف بودم ذهنم درگیر شد که مشکل اصلی کجاست. لابد مشکلی اساسی در این کشور وجود دارد که با این مشکل مواجه هستیم. البته نفس مطرح شدن این قضیه، آن نامه و آن پاسخ و بعد پیگیری تاسیس این نهاد نوید روزگار خوشی را می‌داد و خیلی دلپذیر بود که این مساله دغدغه شده است.

بحث نوآوری و نظریه‌پردازی و حمایت از آن جزیی از اساسنامه دستگاه‌ها است

آیت‌الله رشاد ادامه داد: تاملات آن ایام در آن سرزمین مقدس باعث شد که بنده مصاحبه‌ای را انجام دادم و در آن ۴۶ مانع پیشروی نظریه‌پردازی و نوآوری در شش دسته با تعاریف مشخص را معرفی کردم. الان بین آن ۴۶ مانع روانشناختی و انفسی که احیانا در محققین وجود دارد، عدم شهامت، عدم جرات نقد، عدم مرزشکنی و احیانا موانع اخلاقی و موانع آفاقی در حوزه‌ی فرهنگ و مشکلات فرهنگی، موانع سیاسی، موانع سخت افزاری از عناصر نظریه‌پرداز حمایت لازم نمی‌شود.

وی تصریح کرد: بنده همان زمان دیدم دستگاه‌های متعددی نوعا پس از انقلاب و به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی تاسیس شده که در اساسنامه آنها اگر بند اول و ماده اول آن نیست در ماده دوم آن بحث نوآوری و نظریه‌پردازی و حمایت از آن است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: اما چرا این نظریه‌پردازی اتفاق نمی‌افتد. اهتمام وجود دارد تصمیماتی گرفته شده، قانونگذاران قوانینی را بر آن وضع نموده‌اند و نهادهایی را تاسیس می‌کنند، اما چرا این امر اتفاق نمی‌افتد. مجموعه آن ۴۶ آفت و مانع به اصطلاح به ذهن بنده خطور کرد و در آن مصاحبه بازگو کردم.

فضای دانشگاه ما متاسفانه اسیر کلیشه‌ای اندیشی است

رییس هیات حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره گفت: بنده می‌خواهم بزرگترین آفت را مورد اشاره قرار دهم. تصور میکنم این مانع مانع مادر بوده و چه بسا اصل بسیاری از موانع دیگر قلمداد شود و آن مانع، مانع کلیشه‌ای اندیشی است. چه در حوزه و چه در دانشگاه.

دانشگاه‌های ما اسیر کلیشه‌ای اندیشی هستند. جمع حاضر همگی استاد هستید و در دانشگاه حضور دارید و موظف به کار علمی هستید. فضای دانشگاه ما متاسفانه اسیر کلیشه‌ای اندیشی است. دانشگاهیان ما متدین، متعهد، انقلابی دلسوز و احیاناً هدفدار هستند و احساس مسولیت می‌کنند، اما غالباً نتوانسته‌اند از زندان کلیشه خارج شوند. یک سلسله ابزارها سنت‌ها عرفیات که خیلی هم جلوه علمی پیدا کرده و گاهی نماد و علامت علم و علمی بودن است، الزامات کلیشه اندیشی اند. مثل اینکه وقتی مقاله ایس را برای مجله عملی پژوهشی ارسال می‌کنید،‌ از جمله دلایلی که کافی است برای رد شدن آن مقاله، نداشتن ارجاع لاتین است. یا می‌گویند که نظریه معروف جهانی را نقد نکرده است و نظریه معروفی را نقد نکرده است که قهراً مجبور می‌شود تا به نظریه داخلیس یا خارجی ارجاع دهد، اما آن که ارجاع ندارد یعنی از خارجی ها گرفته نشده است. این یعنی چرا این مقاله متاثر از یافته‌های فرامرزی و غربی نیست. البته هرچند ممکن است بعضی موارد از این قسم نباشد. مثلا ممکن است کسی بگوید که چرا این نظریه، فلان گفته خارجی را نقد نکرده است که این خوب است و غالباً این موضوع دیده نمی‌شود و می‌گویند که چرا نظریه به گفته و یافته خارجی‌ها مستند نشده است. حتی اگر مشهون از ارجاعات داخلی باشد بازهم بعضی از مجلات مقاله را رد می‌کنند. یا مثلا فرض کنید که اگر کسی مقاله نوشت ولی درisi  ثبت نبود. الان بعضی از دانشگاه‌های ما به رقمی که رهبر معظم انقلاب گفتند ما آثار علمی خود را به بیرون ارجاع ندهیم که دیگران مرجع علمیت و عدم علمیت ما باشند. اشکال ندارد که مقالات ما در مجلات خوب خارجی درج شود، این خوب است اما شرط نکنیم.

برون مرزی بودن ممیز اعتبار تولیدات علمی ما، نوعی کلیشه‌ای اندیشی است

به رقم فرمایشات رهبری شنیده می‌شود که گاه وزارت علوم، بخشنامه کرده و در صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی بارها و بارها صریحاً مخالفت شده و تاکید شده که چنین شرطی برای ارتقاء اعضا گذاشته نشود، ولی باز شنیده می‌شود که فلان دانشگاه داخلی معتبر ما گفته‌اند اصلاً مقاله isi وتویی است و اگر کسی این مقاله را نداشت نمی‌تواند ارتقاء پیدا کند. این یک نوع کلیشه اندیشی است. چه بسیار نظریه‌های تاریخ ساز و تحول آفرین که منشا بسیاری از تحولات معرفتی و احیاناً ‌در سایر رشته‌ها نیز شده که حتی یک ارجاع هم نداشته است.

سال ۱۹۶۴ گتلی پرابلوم‎ موضوع خاص معرفت‌شناسی در دو صفحه نوشته شد. نه ارجاعی داشت و نه چیز دیگری. البته این موضع در فلسفه ما پیشتر پاسخ گرفته بود. اما بعد از گذشت نیم قرن همچنان این مقاله، مقاله است و هیچ ارجاعی هم نداشته. بعضی از آقایان مثل آقای دکتر گلشنی می‌گفت که بنده مقاتله دارم که isi نیست ولی افزون بر هزار ارجاع به آن شده است.

اینکه اصرار کنیم مرجع و ممیز اعتبار علمی تولیدات علمی ما بیرون مرزها باشد، نوعی کلیشه‌ای اندیشی است. یا مثلا در تعریف نظریه گفته می‌شود که نظریه آن است که در بیرون مرزها مطرح شده باشد و ارجاعات خارجی بر آن بشود، خارجی‌ها به آن ارجاع دهند، کسی منکر نیست که این حسن است، خیلی خوب است اگر ما حرفی بزنیم که در سطح جهانی دیگران به آن ارجاع دهند این خیلی خوب است اما اینکه ملاک نظریه‌انگاری یک حرف نو این باشد که تا خارجی‌ها ارجاع ندهند ولو اینکه در داخل ارجاع فراوان شده باشد نظریه نیست، یعنی اینکه نظریه را به ماهیست تعریف نمی‌کنیم و به قالب و صورت تعریف می‌کنیم که اینها ملاک‌های کلیشه‌ای اندیشی است.

اجتهاد تقلیدی مشکل اصلی حوزه است

وی افزود: در دانشگاه مبتلا به این بلا و معضل اصلی هستیم و تا زمانی که از زندان کلیشه خارج نشویم و اسیر کلیشه‌ای اندیشی باشیم، پیشرفتی حاصل نخواهد شد.

آیت‌الله رشاد گفت: در حوزه نیز اجتهاد تقلیدی معضل بزرگی است. فرقی میان دانشگاه و حوزه وجود دارد که بنده با صراحت عرض خواهم کرد. من طلبه هستم و با دانشگاه نیز در ارتباطم و تعصب هر دو را دارم و با افتخار اعلام می‌کنم که حوزوی هستم. این را باید بگویم که یک فرق بین حوزه و دانشگاه وجود دارد که مساله وحدت حوزه و دانشگاه اگر می‌توانست این فرق را از میان بردارد هم وحدت حوزه و دانشگاه به معنای کلمه محقق شده بود و هم بسیاری از گره‌ها گشوده میشد و آن فرق این است که در حوزه یک قله تعریف شده به نام اجتهاد، طلبه وقتی داوطلبانه وارد یک مدرسه علمیه می‌شود از همان بدو ورود می‌گوید که می‌خواهم مجتهد شوم. یعنی از اول به او گفته‌اند که تو در حوزه درس می‌خوانی و باید به مقام و قوت نظریه‌پردازی برسی؛ نه اینکه یک نظریه به شکل کلیشه‌ای و فرمولی ارائه کنی، بلکه ملکه اجتهاد باید در تو بوجود آید. یعنی نوآوری باید در وجود تو ملکه شود، اجتهاد ملکه و کلید نفسانی است که باید در تو محقق شود، همیشه نو فکر کنی، قالب شکنی کنی، وقتی درس خارج می‌خوانی از کتاب و مکتب فراتر روی و  در قید این کتاب و آن کتاب نباشی؛ درس خارج اجتهاد ورزی است. این را روبروی کسی که وارد حوزه می‌شود قرار داده‌اند.

اما در دانشگاه آمدیم و گفته‌ایم که می‌خواهیم مهندس، پزشک و … بشویم،‌ بسیاری از چیزهایی که چاره‌ای هم جز آن در دانشگاه نیست. اما از همان آغاز آن نقطه نهایی را پیش روی دانشجو قرار نداده‌ایم. دانشجو باید فکر کند که قرا  است از همه چیز عبور کند، اگر این طور فمکر کرد، آن زمان تولید علم در دانشگاه ما رواج خواهد یافت.

در حوزه یک آفتی نظیر آفت کلیشه‌ای اندیشی در دانشگاه وجود دارد و آن هم این است که گاهی خود این اجتهاد بد معنی می‌شود و اجتهاد تقلیدی انگار می‌شود.

گاهی در حوزه اتفاق می‌افتد که شاگرد در قالب افکار استاد خود گیر می‌کند، همه چیز را اجتهاد می‌کند و فرآیند اصول را طی می‌کند، دستگاه اجتهاد را بدست آورده و دستگاه روش‌شناسی اجتهادی را که علم اصول است فراگرفته ولی گاهی نمی‌تواند از استاد خود عبور کند. گاه استاد در نظر او خیلی عظیم است. یا گاهی یک استاد کل شیخ طوسی پیدا می‌شود که یک قرن و نیم همه محو عظمت او هستند. ملاصدرایی پیدا می‌شود که چهر قرن همه محبوب عظمت او هستند و نمی‌توانند از او عبور کنند و حرف‌های اور ا عمدتا شرح می‌دهند. البته شرح نگاری فلسفه دیگری دارد که الان مجال توضیح آن نیست.

این را می‌گوییم آفت که از استاد عبور نمی‌کند البته فراوان داریم آنکه مکتب استاد را زیر و رو کرد و انقلاب در دانش ایجاد نمود اتفاقا شاگرد آن استاد است. کسانی که علم اصول را متحول کردند، شاگردان اساتید و اصولیون موسس بودند. استاد مووسس بود و شاگرد هم موسس شد یعنی توانست از استاد عبور کند.

ما بزرگترین مانعی که پیش روی داریم از آن ۴۶ مانع و آفتی که به شماری از آنها اشاره کردم، این مانع است که در دانشگاه اسیر کلیشه‌ای اندیشی هستیم و تا زمانی که نتوانیم از آن عبور کنیم چندان امیدی به تحول علمی، تولید علوم انسانی اسلامی در سایر حوزه‌ها نخواهد بود و در حوزه هم اگر گرفتار اجتهاد تقلیدی شویم، بزرگترین مانع در برابر ما قرار گرفته و جلوه‌گری می‌کند.

آیت‌الله رشاد در پایان ضمن اشاره به آمار اعضای هیات‌های علمی سراسر کشور گفت: آیا تعداد ۷۰ هزار عضو علمی سراسر کشور هر کدام یک حرف نوز زده‌اند که بتوانیم ۷۰ هزار حرف نو داشته باشیم. یعنی یک فرد دانشگاهی اگر تنها در طول عمر خود فقط یک حرف نو زده باشد، می‌شود ۷۰ هزار حرف نو که آیا این تعدا حرف نو داریم؟ آیا ۷ هزار حرف نو داریم؟ و آیا ۷۰۰ حرف نو در سراسر کشور ارائه شده یا خیر؟ امروز تنها ۱۶ حرف نو از ۱۵ استاد رونمایی خواهد شد.

والسلام علیکم و رحمه‌الله

انتصاب شما امید تحول در دستگاه قضا را در دلها برانگیخت

انتصاب شما امید تحول در دستگاه قضا را در دلها برانگیخت

آیت الله رشاد رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران طی پیامی به عنوان تبریک انتصاب آیت‌الله حاج سیدابراهیم رئیسی، بر تحول اساسی در دستگاه قضا و فرایند دادرسی و دادگذاری تاکید کرد.

مؤسس و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ضمن برشمردن پانزده تحول ضروری که باید در قوه‌ی قضائیه صورت بندد، آمادگی ارکان حوزه‌ی علمیه‌ی تهران و اعضای پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی، برای همکاری با ریاست جدید قوه قضائیه را اعلام داشت.

متن پیام تبریک و توصیه‌های آیت‌الله رشاد به شرح زیر است:

صدیق شفیق آیت‌الله حاج سیدابراهیم رئیسی (مازال عزیزاً)

ریاست مکرم قوه‌ی قضائیه‌ی جمهوری اسلامی ایران.

سلام علیکم.

ردای قاضی القضاتی نظام مقدس جمهوری اسلامی، بر بالای برومند آن برادر فاضل فرهیخته مبارک‌باد. خبر اعتماد مقام ولایت امت در سپردن سکان دستگاه دادرسی و دادگذاری کشور، به کف باکفایت شخصیت انقلابی کاردیده، و مدیر پاکدل پاکدستی چون جناب‌عالی، امید به تحول در سراسر و شراشر این قوه‌ی بس خطیر و حساس را در دلها برانگیخت. حق آن است که اکنون حفظ و ارتقای اعتماد ملت به نظام، در گرو جلب اعتماد ملی به روند و فرایند دادرسی و استیفای حقوق مستحقان و استقرار عدالت از سوی دستگاه قضاست؛ و مبدا عزیمت به اصلاح عمده‌ی شؤون و امور کشور در همه‌ی قوا و قضایا، اصلاح این دستگاه معظَم و معظّم است. و این مهم نیز جز به عزم انقلابی و اقدام جهادی میسر نمی‌گردد.

اصلاح ساختار قوه‌ی قضائیه و نزدیک ساختن آن به نظام قضائی اسلام؛ واگذاری شؤون غیرقضائی و شبه‌قضائی به دیگر نهادهای نظام، و مقابله با دخالت سایر دستگاهها در امور قضائی محض؛ بازسازی اساسی نیروی انسانی در همه‌ی ارکان این رکن رکین نظام، و گماردن عناصر امین و انقلابی و کاردان و کارآمد در امور آن؛ کاستن تشریفات زائد و عدالت‌کش و ناراضی‌تراش؛ قانونزدایی، سهل، سریع و ساده‌سازی فرایند دادرسی؛ ایجاد ثبات در مقررات و رویه‌های قضائی، به حداقل رساندن تغییرات قوانین مربوط؛ تاکید بر بی‌طرفی قضات و برخورد با رفتارهای سلیقه‌ای و احیانا سیاسی مبادی امور در روند قضا؛ کاستن از جرم‌انگاری، مقابله با زمینه‌ها و علل جرم‌ به جای سرگرم و  دلگرو بودن به مبارزه با ظواهر و معالیل‌، مواجهه‌ی اخلاقی با جرم و مجرم بیش و پیش از اصرار بر برخوردهای بیروح حقوقی، زندان‌زدایی (که در شرعیت حبس در موارد غیرمنصوص، بمثابه نوعی مجازات مجرمان، محل تامل جدی است، و عملا نیز منشا مفاسد و مضرات جبران‌ناپذیر بیشماری است)، اصرار بر استقلال قوه‌ی قضائیه علاوه بر استقلال قضات؛ و سرانجام این که: التزام به لوازم اولویت مبارزه بی‌امان و بی‌محابا با مفاسد، خاصه فساد اقتصادی و اداری، همه و همه، آرزوها و آرمانهایی است که مردم مؤمن و نجیب و ایثارگر، توقع دارند سکاندار کارآزموده و انقلابی کشتی امنیت و عدالت، بدانها جامه‌ی تحقق بپوشاند.

فرصت مغتنم داشته، از باب وظیفه‌ی شهروندی و طلبگی، از یک دهه تدبیر و تلاش متفکر متعمّق، اصولی نواندیش، عالم انقلابی، برادر بزرگوار حضرت آیت الله حاج شیخ صادق آملی لاریجانی (زید عزه) در اداره‌ی قوه‌ی قضائیه‌‌ی جمهوری اسلامی، قدردانی می‌کنم.

ارکان حوزه‌ی علمیه‌ی عریق و عظیم تهران و اعضای پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی، در راستای انجام تکلیف دینی انقلابی، مستعد کمال همکاری با آن جناب برای تحقق آنچه بدانها اشاره رفت هستند. و السلام علی من اتبع الهدی.

علی اکبر رشاد

۱۹/ ۱۲/ ۱۳۹۷، مطابق سوم رجب المرجب ۱۴۴۰

تفاوت فقه نظام و فقه نظام‌مند

تفاوت فقه نظام و فقه نظام‌مند

«همایش ملی فقه نظام‌ساز»، صبح پنج شنبه، ۹ اسفندماه، با حضور آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رییس و موسس پژوهشگاه، در مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا(ع) برگزار شد. آیت الله رشاد در ابتدا اظهار کرد: این موسسه اولین موسسه آموزشی عالی حوزوی است که در ایران تأسیس شده است. اولین جایی که از مرکز تخصصی به موسسه آموزشی عالی تبدیل شده همین موسسه است. متأسفانه در حوزه اعتنایی به علوم انسانی به معنای خاص نمی‌شود؛ لذا ضرورت دارم که علوم انسانی را در متن آموزشی حوزه قرار دهیم و طلاب، علوم انسانی را با علم فقه توامان بیاموزند. بدون پرداختن به علوم انسانی، صرف اجتهاد عام کفایت نمی‌کند و باید به علوم انسانی اهتمام خاص شود؛ چرا که شئون ملل را علوم انسانی اداره می‌کند.
وی افزود: علوم انسانی به تعبیری الآن رقیب شریعت است. همانگونه که شریعت مدعی است برای شئون مختلف زندگی بشر برنامه دارد، علوم انسانی هم همین ادعا را دارد و در مقام عمل، علوم انسانی این وظیفه را بر عهده گرفته است؛ لذا لزوما باید به علوم انسانی بپردازیم تا هم علوم انسانی اسلامی تولید شود و هم فضلای حوزوی در زمینه علوم انسانی صاحب نظر بشوند. به این ترتیب باید تفقه را با تسلط بر علوم انسانی توام کنیم و فاضل حوزوی، متخصص در یکی از رشته‌های علوم انسانی بشود.
وی با بیان اینکه تصور برخی تصور می‌کنند وقتی می‌گوییم «فقه نظام» مقصودمان فقه نظام‌مند است، گفن: مراد این نیست که بگوییم فقه دارای ساختار و نظم است. روشن است که فقه موجود دارای نظم است و حسب الگو‌های مختلفی که برای مهندسی ابواب فقه از سلف بر جای مانده دارای نظم و ساختاری است. مشهورترین ساختار همان ساختاری است که محقق حلی تنظیم فرموده است. بعدا، همه فق‌ها تقریبا همان ساختار را پذیرفتند. منظور ما از فقه نظام این نیست که ساختاری نظیر ساختار موجود ارائه کنیم. باید توجه داشت در واقع دو رویکرد در فقه مطرح است. یک رویکرد می‌گوید فقه جزء‌نگر و فردگرا است یا کافی است که اینچنین باشد. رویکرد دیگر می‌گوید شریعت ثبوتاً مولد نظامات است و فقه هم باید در چهارچوب نظامات مشخصی که بتواند سعادت انسان را حاصل کند تحقق پیدا کند. برای اینکه بدانیم وقتی می‌گوییم فقه دارای نظام است مرادمان چیست باید به تعریف خود نظام برگردیم. نظام با سه معیار توصیف می‌شود: یکی اینکه دارای اجزا باشد، دوم اینکه این اجزا با هم سازگار باشند و دیگر اینکه هدف واحدی را دنبال و تأمین کنند. غالبا این سه ویژگی را برای نظام بیان می‌کنند. هر مجموعه‌ای که از این سه ویژگی برخوردار بود یعنی اجزایش با هم سازگار بود و هدفی را تأمین می‌کرد نظام است.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه تصریح کرد: با این وجود، ما نظام را با شش عنصر تعریف می‌کنیم. عنصر اول نظام این است که دارای اجزاء است؛ لذا شی بسیط، نظام به شمار نخواهد آمد. دوم اینکه اجزاء باید گوناگون باشند؛ یعنی اگر یک مجموعه از اجزای تکراری تشکیل شده باشد باز هم نظام درست نمی‌شود. سوم اینکه اجزا در عین اختلاف، سازگار هم باشند. مجموعه اجزا باید با هم متناسب باشند. البته صرف تناسب کفایت نمی‌کند، و لازم است با هم در تعامل باشند و هر کدام نقش خاص خود را ایفا کند تا انباشت و فرآیند این ایفای نقش‌ها موجبات تأمین غایت را فراهم کند. پنجمین شاخص این است که یک نظام باید با نظامات دیگر تفاوت داشته باشند؛ یعنی هر نظامی باید یک جایی از نظام دیگر جدا شود. نتیجه اینکه اگر نظام در طول نظامات دیگر است باید مرز مشخصی داشته باشد. همچنین مرزش با نظامات هم‌عرضش مشخص باشد.
وی در ادامه یادآور شد: شاخص ششم نظام این است که هر نظامی باید غایت مقصوده‌ای را تأمین کند. بنده نسبت به این مورد اشکالی را وارد می‌دانم و آن اینکه نظاماتی داریم که فاقد غایت بیرونی است؛ مثل نظام آفرینش که قطعا نظام است، اما غایتی بیرون از آن وجود ندارد که تأمین شود. پس امکان دارد نظامی وجود داشته باشد که فاقد غایتی بیرون از خودش باشد. وقتی ما می‌گوییم فقه نظام، چنانکه عرض شد مقصودمان فقه دارای نظم نیست. مسئله ما این نیست که فقه نظام دارد یا خیر، چون قطعا نظم دارد.
آیت‌الله رشاد در ادامه تأکید کرد: قهرا فقه یک علم است و جامعه نخبگانی معرفت فقهی پذیرفتند که فقه، علم است و چون علم است نظم دارد. مراد از فقه نظام این است که شریعت دارای این خصوصیت شش‌گانه‌ای است که در تعریف نظام بر می‌شماریم. به تعبیر دیگر، مفهوم نظام بر شریعت صدق می‌کند. نتیجه اینکه فقه نظام با فقه دارای نظم تفاوت دارد. فقه نظام با فقه اجتماعی نیز متفاوت است؛ کما اینکه با فقه حکومتی هم متفاوت است. نکته دیگر اینکه طبق تعریفی که برای نظام عرض شد فقه می‌تواند فردی باشد، اما فقه نظام به شمار آید؛ یعنی احکام یک فرد به تنهایی دارای نظام باشد. مثلا اگر یک فرد که به تنهایی در یک جزیره زندگی می‌کند به احکام اسلام عمل کند، این احکام دارای نظام است و فرد را به سعادت خود می‌رساند.

تشکر آیت‌الله رشاد برای خلق حماسه‌ی «اجتماع عظیم حوزه و گام دوم انقلاب»/ بیعتی دیگر برای فراپیش نهادن گامی دیگر

تشکر آیت‌الله رشاد برای خلق حماسه‌ی «اجتماع عظیم حوزه و گام دوم انقلاب»/ بیعتی دیگر برای فراپیش نهادن گامی دیگر

پیام تشکر آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رئیس شورای حوزه‌های علمیه‌ی استان تهران و رئیس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در پی حضور بی‌سابقه‌ی یازده هزارنفری حوزویان و ارکان مدارس علمیه‌ی برادران و خواهران استان تهران در «اجتماع عظیم حوزه و گام دوم انقلاب».
متن پیام رئیس شورای حوزه‌های علمیه‌ی استان تهران بدین شرح است:

بنده‌ی طلبه‌ی کمترین ، به نیابت از ارکان حوزه‌ی علمیه‌ی عریق و اصیل تهران، از یکان یکان شاگردان حضرت صادق (سلام الله علیه)، وارثان معنوی و معرفتی حضرت امام خمینی (رضوان الله و سلامه علیه) و فرزندان انقلابی زعیم حکیم انقلاب حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (دام ظلّه) که با حضور پرشور و شعور خویش در یکشنبه‌ پنجم اسفندماه، حماسه‌ی «اجتماع عظیم حوزه و گام دوم انقلاب» را خلق کردند، از سویدای دل و صمیم جان، قدردانی و سپاسگزاری می‌کنم.
اجتماع اصحاب حوزه که طبق سنت سنواتی، مقارن با سالروز صدور «منشور روحانیت» برای تجدید میثاق با امام راحل (قدّه) در جوار مرقد مطهرش صورت می‌گرفت، امسال توام گشت با شروع چله‌ی دوم حیات بالنده و همیشه بهاری انقلاب اسلامی و صدور بیانیّه‌ی «گام دوم انقلاب» از سوی رهبر متفکر، مجاهد و شجاع امت. بدین‌رو مسؤولان، مدیران، مدرسان و طلاب خواهر و برادر مدارس علمیه‌ی سراسر استان تهران با حضور بی‌سابقه‌ی یازده هزارنفری خویش، آغاز گام دوم انقلاب را فریاد کردند، و لبیک‌گویان حریم مضجع منور آن راحل رستگار (قدّه) را به اقیانوسی جوشان و خروشان و موّاج و متلاطم بدل ساختند.
این اجتماع سترک و ستوار، بیعتی دیگر بود برای آغاز انقلابی دیگر، و چنان که همچون گام اول، مطلع آن نهاد نورانی حوزه و دانشگاه بود و پیش‌آهنگان آن جامعه‌ی نخبگانی. اینک نیز این اصحاب معرفت و معنی بود که علَم اِعلام بر دوش گرفت و صلای ولا داد. بی‌شک دیگر ارکان جامعه، خاصه دانشگاهیان فرهیخته و انقلابی، دیگر اضلاع جبهه‌ی این گام خطیر و تاریخسار را صورت خواهند بست. ایدون باد.
وفّقنا اللّهُـمّ لِماتحبُ وتَرضی، واجعلنا من اعوان الحجه (عج) و من المستشهدین بین یدیه، ولاتجعلـنا مِن‌الّـذین یَحسبون أنّهم یُحسنون صُنعاً، وإهدِنا إلی السّداد، فإنّک خیرُ موفّق و هـاد.

علی‌ اکبر رشاد
ششم اسفند ۱۳۹۷

آیت الله مومن نقش بی‌بدیلی در ساماندهی شؤون حوزه‌های علمیه ایفا کرد

آیت الله مومن نقش بی‌بدیلی در ساماندهی شؤون حوزه‌های علمیه ایفا کرد

در پی ارتحال فقیه زاهد و مجاهد حضرت آیت‌الله مؤمن قمی(طاب ثراه)، پیام تسلیتی از سوی آیت‌الله علی اکبر رشاد، ریاست شورای حوزه‌های علمیه استان تهران و مؤسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی صادر شد. متن این پیام به شرح زیر است:

بسم الله الرّحمن الرّحیم.
إنّا لِلّه و إنّا إلیه راجعون 

رحلت فقیه زاهد و مجاهد، آیت‌الله مؤمن قمی (طاب ثراه) را از سوی شورا و مدیریت، مدرسان و طلاب حوزه‌های علیمه‌ی استان تهران به ساحت قدسی حضرت بقیه‌الله (ارواحنا فداه)، محضر مبارک زعیم حکیم امت، سایر مراجع و حوزه‌های علمیه، شاگردان و ارادتمندان و بیت معزّز و خاصه فرزند فاضل ایشان، جناب حجت‌الاسلام و المسلمین احمد قمی، سوگمندانه تسلیت عرض می‌کنم.
آیت‌الله مؤمن (ره) که از شاگردان و ارادتمندان برجسته‌ی حضرت امام خمینی (قدّه) و یاران باوفای رهبر فرهمند و فرزانه‌ی انقلاب اسلامی (دام‌ظله) در عرصه‌های مختلف انقلاب بود، نقش بی‌بدیلی در ساماندهی شؤون حوزه‌های علمیه، ایفا کرد. اصرار بر صیانت از سنت‌های اصیل و هویت حوزه، و تربیت شاگردانی فاضل و فرهیخته از خصائص عمده‌ی او قلمداد می‌شود.
برای آن راحل رستگار رحمت و مغفرت الهی و برای بازماندگان سوگمندش صبر و سلامت مسألت می‌کنم.
علی‌اکبر رشاد
۴/ ۱۱/ ۱۳۹۷

بیانیه‌ی «گام دوم انقلاب» پیام تاریخ ساز

بیانیه‌ی «گام دوم انقلاب» پیام تاریخ ساز

 آیت الله رشاد رییس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در آغاز درس خارج خود که روز دوشنبه ۲۹ بهمن در حوزه امام رضا (ع) تهران برگزار شد بیانیه گام دوم انقلاب را در عداد اسناد پرافتخار تاریخ ایران معاصر بشمار آورد و تاکیدکرد: «همه‌ی طبقات در قبال این پیام راهبردی و تاریخساز و بی‌‌نظیر مسؤولند، در این میان نخبگان کشور، خصوصا ارباب معرفت و بالاخص اصحاب حوزه، مسؤولیت مضاعف دارند».
مدرس خاج فقه و اصول حوزه تصریح کرد: « حوزه در صورتی هم‌آهنگ و همعنان با انقلاب پیش‌خواهد تاخت که اصحاب حوزه از سه وصف: «دانشمندی»، «اندیشمندی»، و «دغدغه‌مندی انقلابی» برخوردار باشند »
آیت الله رشاد در پایان بیانات خود از علمای اعلام و ائمه جمعه و جماعت و همه‌ی ارکان مدارس علمیه استان، برای شرکت در در اجتماع چندهزار نفری «حوزه ، روحانیت و گام دوم انقلاب» که قبل از ظهر روز یکشنبه پنجم اسفند، در حرم مطهر حضرت اما خمینی برگزار خواهدشد دعوت کرد.
متن بیانات آیت الله رشاد به شرح زیر است:
بیانیه‌ی «گام دوم انقلاب» که از سوی زعیم حکیم انقلاب اسلامی خطاب به ملت ایران، خاصه جوانان، صادر شد، هم حاوی تحلیل عمیق، جامع، کامل و کارشناسانه‌ای بود از چهل سال پرفراز و نشیب اما درخشان و پرافتخار انقلاب اسلامی، هم حاوی راهبردهای کلان و کامل و نقشه‌ی راه دهه‌های آینده برای تداوم و تکامل انقلاب اسلامی.
زمینه‌سازی تحقق آرمانِ « تمدن نوین اسلامی و آمادگی برای طلوع خورشید ولایت عظمی (ارواحنافداه)» غایت قصوای انقلاب در «گام دوم» قلمداد شده است. مسئولیت مهمی که مخاطب اصلی آن نسل جوان است که رسالت‌بردوشان ده‌های آتی‌اند.
این استاد حوزه تاکیدکرد: همه‌ی طبقات در قبال این پیام راهبردی و تاریخساز و بی‌‌نظیر مسؤولند، در این میان نخبگان کشور، خصوصا ارباب معرفت و بالاخص اصحاب حوزه، مسؤولیت مضاعف دارند. زیرا حوزه مبدع، مبدء و مطلع انقلاب اسلامی است، تداوم و تکامل آن نیز در گرو نقش‌آفزینی خاص این نهاد نورانی است، تا کنون نیز چنین بوده و هرچند نه در حدی که بایسته و شایسته‌ بوده. شتاب تحولات و گستره‌ی نیازهای انقلاب بسی از تحرک حوزه افزون‌تر بوده و لهذا باید حوزه سعی کند خود را به این کاروان پرشتاب برساند.
حوزه در صورتی هم‌آهنگ و همعنان با انقلاب پیش‌خواهد تاخت که اصحاب حوزه از سه وصف: «دانشمندی»، «اندیشمندی»، و «دغدغه‌مندی انقلابی» برخوردار باشند ؛ یعنی حوزه باید دانشمند‌پروز باشد، دست‌پروردگان آن چونان گذشته در مرزهای معرفت حرکت کنند، این حوزه گاهواره‌ی ظهور نوابغ بشر بوده است، شیخ مفید، شیخ طوسی، ابن سینا، فارابی، خواجه نصیر، علامه حلی و محقق حلی، محقق کرکی، شیخ بهایی، ملاصدرا، علامه‌ی طباطبایی، علامه‌ی مطهری، شهیدصدر، امام خمینی، و صدها شخصیت عظیم دیگر پرورده‌ی حوزه اند. اما سهم حوزه‌ی کنونی در تربیت نخبگان و زبدگانی این دست چیست؟
آیت الله رشاد در ادامه گفت: حوزویان باید قادر به نظریه‌پردازی راهگشا و تحول‌آفرین باشند. تولید علوم انسانی اسلامی، فرهنگ‌پژوهی نظری، تمدن‌پژوهی و پشتیبانی علمی و نظری از الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، اقل امری است که به لحاظ اندیشمندی از حوزه و حوزویان توقع می‌رود.
چنان که دغدغه‌مندی انقلابی و انقلابیگری ذاتی طبقه‌ی روحانی و عالم دین است، که « اَخَذَ اللهُ عَلَى العُلَماءِ اَلَّا یُقارُّوا عَلى کِظَّهِ ظالِمٍ وَ لا سَغَبِ مَظلوم‌»، و این است وصف امیرالمؤمنین (ع) از علمای دین، اگر اسوه‌ی عالم دین، آن بزرگوار است، لاجرم هم دانشمند است و هم اندیشمند است و هم دغدغه مند است، و کسی که واجد چنین اوصافی نیست فاقد اوصاف ماهوی عالم دینی است، در حقیقت یا «عالم» نیست، یا «دینی» نیست و یا هردو، حوزه به تاسی از تعالیم علوی مهد تربیت «عالم دینی» است افرادی که چنین نیستند علوی نیستند و قهرا حوزوی نیز نیستند.
اینهمه اضافه بر آن است که رهبری ولی امر است و امتثال از او شرعا بر همه واجب است ، در التزام به امور شرعی اصحاب حوزه پیشقدم و پیشتازند.
رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با اشاره به جایگاه و رسالت حوزه تاکیدورزید که: انتظار می‌رود حوزه به اقتضای جایگاه راهبردی و رسالت تاریخساز خویش، برای تفسیر، تفصیل، تحقیق و تحقق مفاد و مفاهیم بیانیه‌ی گام دوم انقلاب، حوزه پیشگام شود. پیشگامی در این امر نیز، تحول در سخت افزارها (فیزیک، سازمان، تشکیلات و مدیریت) و نرم‌افزارها (مواد و محتوا و برنامه‌ها) می‌طلبد که باید بدان تن درداده فراهم نماید.
رییس و مؤسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌اسلامی افزود: اگر انقلاب «سرآغاز عصر جدیدی» است که هست، و اگر مرام انقلاب که فرزند حوزه است، « صراحت و شجاعت در ایستادگی در برابر زورگویان و گردنکشان و دفاع از مظلومان و مستضعفان در داخل و خارح است » که قطعا چنین است، و اگر «دهه‌های آینده دهه‌های زمامداری و میدانداری جوانان و خاصه طلاب جوان» است که بی شک این‌گونه است، و اگر «آرمان بزرگ انقلاب ایجاد تمدّن نوین اسلامی و آمادگی برای طلوع خورشید ولایت عظما (ارواحنا فداه) است، که بی‌تردید همینگونه است، پس حوزه و حوزویان خویش را برای انجام رسالت الاهی و صنفی خود در این زمینه‌ها آماده کنند و بی درنگی وارد عرصه شوند. این امور «اما» و «اگر» بر نمی‌دارد و برنمی‌تابد.
تولیت حوزه علمیه امام رضا (ع) همچنین تاکید کرد: اگر رهبر زاهد، ساده‌زیست، شجاع و فکور، آرمان‌خواه و عدالت‌طلب انقلاب از «کارکرد عدالت در کشور» ناراضی است، و اگر ابرارزش عدالت‌خواهی و عدالت‌ورزی چون گوهر بی‌همتا بر تارک نظام جمهوری اسلامی نمی‌درخشد» کدام طبقه جز حوزویان باید برای تحقق آن به ندای مددخواهی امام و ولی‌امر خویش لبیک بگویند ؟ نهاد مرجعیت که تالی تلو نهاد امامت است توقع می‌رود چونان همیشه پشتوانه‌ی آرمانهای انقلاب و پشتیبان ولی‌امر و راهبردهای اعلامی او باشد تا به تاسی از آن، دیگر ارکان حوزه و طبقات اجتماعی به صحنه بیایند. بنده اطمینان دارم مانند همیشه زعمای حوزه (دامت برکاتهم) پرچمدار تحقق آرمانها و راهبردها خواهند بود.
مفاهیمی چون : «دست‌یابی به پیشرفت همه‌جانبه»، «استقرار عدالت»، «پاسداری از کیان انقلاب»، «امید به آینده»، « تحقق اقتصاد مقاومتی و مقاوم»، «حلّ مشکلات معیشتی مردم»، «مبارزه با فساد»، «محرومیّت‌زُدایی»، « حراست از استقلال فکری، فرهنگی، اقتصادی و ارضی کشور»، «صیانت از آزادی‌های مشروع»، و «ارتقاء معنویت» و «تحکیم و تعمیق ایمان و عقیده‌ی طبقات مختلف بویژه جوانان»، «پاسداری از عزّت و عظمت جمهوری اسلامی»، «مرزبندی با دشمن»، «مقابله با ترویج سبک زندگی غربی»، و در یک جمله: « تبیین و ترویج اندیشه‌های امام خمینی» (قدس الله نفسه الزکیه)، کلمات کلیدی این پیام تاریخی را که قطعا در عداد اسناد پرافتخار تاریخ ایران معاصر بشمار است. آیا جز این است که اینهمه از وظائف و رسالتهای اصلی حوزه است، و آیا حوزه جز این‌ها وظیفه‌ی دیگری دارد؟ و این وظائف را می‌توان جز از حوزویان مطالبه کرد؟
رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران در پاین بیانات خود گفت: حوزه‌ی عریق و عظیم تهران و مدارس سراسر استان، هم بخش برادران و هم بخش خواهران، برای پیگیری مفاد این پیام عمیق و انیق، برنامه‌هایی را در حد توان و امکان خویش تدارک دیده است که عنقریب آنها را اعلام و پی‌خواهیم گرفت ؛ ان شاء الله.
همین‌جا به عنوان خادم طلاب و اساتید عزیز این حوزه‌ی بزرگ از علمای اعلام و ائمه جمعه و جماعت و همه‌ی ارکان مدارس استان، که مسؤولان و متولیان، مدیران و معاونان، مدرسان و اساتید، و فضلا و طلاب عزیزند، متواضعانه دعوت می‌کنم در اجتماع چندهزار نفری «حوزه ، روحانیت و گام دوم انقلاب» که قبل از ظهر روز یکشنبه پنجم اسفند، در حرم مطهر حضرت اما خمینی برگزار خواهدشد شرکت بفرمایند. ان شاء الله در این اجتماع عظیم که در آستانه‌سالگرد صدور «منشور روحانیت» و برای میثاق با حضرت اما و رهبری معظم برگزار می‌شود همگان حضور خواهندیافت. والسلام علی من اتبع الهدی.

آیت الله رشاد: انقلاب اسلامی جهش و عروج به آسمان بود

آیت الله رشاد: انقلاب اسلامی جهش و عروج به آسمان بود

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، آیت الله علی اکبر رشاد، در آیین رونمایی از ۴۰ اثر در حوزه مطالعات اسلامی که روز سه‌شنبه، ۳۰ بهمن‌ماه ۹۷، توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه و دانشگاه آزاد اسلامی در واحد تهران جنوب دانشگاه آزاد برگزار شد، در سخنانی اظهار کرد: انقلاب اسلامی جهت حرکت تاریخ را تغییر داد و‌ این تغییر تنها تغییر جهت نبود که تاریخ را به اوج‌ گرفتن و صعود فراخواند. این آن چیزی بود که از آغاز تحقق این نهضت عظیم پیش‌بینی می‌شد و دوست منتظر وقوع آن و ‌دشمن از وقوع آن نگران بود. انقلاب ایران زلزله بود؛ طوری که همه خاورمیانه را لرزاند و دشمن از این جهان‌لرزه می‌ترسید.
وی ادامه داد: انقلاب اسلامی تنها چرخش نبود، هر چرخشی ارزشمند نیست، آن چرخشی که رو به آسمان دارد، جهش و عروج و ‌صعود است و این ارزشمند است.
رشاد افزود: در ایام و‌ روزگاری که قدرت‌ها تصمیم گرفته بودند مفهوم انقلاب را از قاموس و‌ حیات بشر حذف کنند و در آنی هر آنچه را انقلاب نام می‌گرفت برچینند و در همین کوران بود که انقلاب اسلامی سر برآورد. درست در زمانی که فعالیت در جبهه انقلاب اسلامی معنای چپ بودن داشت، انقلاب اسلامی با یاری مکتب و اندیشه و کلام توانست رژیمی ۲۵۰۰ ساله را سرنگون کند و با کمک همین فکر، فرهنگ، کلام و کتاب این کار را انجام دهد و رهبری آن هم اجازه ندهد حتی یک گلوله از اسلحه‌ای خارج شود و کسی کشته شود. در آخرین روز و شب پیروزی انقلاب هم رهبری انقلاب تنها تهدید کرد که اگر مقاومت و اصرار بر ادامه حکومت نظامی شود کاری را که می‌خواهیم انجام می‌دهیم.
رئیس پژوهشکده فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه قریب به ۲۰ عنوان کتاب دیگر آماده برای رونمایی بود، اما به یمن چهل سالگی قرار شد که ۴۰ اثر در این مراسم رونمایی شود، گفت: انقلاب اسلامی در همه چیز حتی مبارزات سیاسی چرخش ایجاد کرد. خدا را شاکریم این انفجار عظیم نورانی امروز نخستین چله خویش را پشت سر گذاشت و چله دیگری پیش رو دارد.
وی پیشنهادی هم به برگزار کنندگان این جشنواره ارائه داد و بیان کرد: پیام اخیر رهبر انقلاب با عنوان گام دوم، از نادرترین اسناد انقلاب است، چراکه از موضع رهبر متفکری نگاهی به چهل سال آینده در این پیام آمده و ذو وجوه و لایه لایه است و می‌توان در لایه‌های معرفتی، که در این پیام گنجانده شده است، تحقیق کرد. اگر این جشنواره بناست سال‌های آینده برگزار شود و یا در مقیاس جهانی دیده شود، باید در مورد تحلیل این پیام اهتمام ورزیم و جوایزی برای این تحقیقات قائل شویم. شاید بتوان فقط یک چلچراغ معرفتی را در شرح و تفسیر و مستندسازی این پیام تولید کرد. پیام گام دوم رهبری سند عظیمی است که هم گذشته را خوب تفسیر کرده و هم توانسته آینده را به خوبی بنمایاند.
گفتنی است مراسم چلچراغ،‌ آیین رونمایی از ۴۰ اثر در حوزه مطالعات اسلامی به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و دانشگاه آزاد اسلامی صبح سه شنبه ۳۰ بهمن ۹۷ با حضور اساتید حوزه و دانشگاه و نویسندگان آثار در تالار شهید باکری مجتمع دانشگاه ولیعصر(عج)‌تهران برگزار شد.

کتاب فلسفه سیاسی آیت الله خامنه ای رونمایی شد

کتاب فلسفه سیاسی آیت الله خامنه ای رونمایی شد

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با حضور آیت الله حسینی بوشهری رییس حوزه‌های علمیه سراسر کشور و آیت الله علی اکبر رشاد رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و آیت الله غلامرضا فیاضی و جمعی از اساتید و فضلای حوزه و دانشگاه از کتاب فلسفه سیاسی ایت الله خامنه ای اثر حجت الاسلام و المسلمین محسن مهاجرنیا رونمایی شد.

در ابتدای این آیین که با سخنرانی آیت الله حسینی بوشهری، آیت الله رشاد، آقای دکتر صدرا و حجج اسلام و المسلمین میراحمدی و مهاجرنیا همراه بود، حجت الاسلام و المسلمین ایزدهی مدیر گروه سیاست پژوهشگاه و دبیر جلسه ضمن خوشامدگویی به حضار طی سخنانی به ارائه گزارشی اجمالی عملکرد فعالیت های گروه سیاست پژوهشگاه پرداخت.

وی با اشاره به همکاری اکثر صاحبنظران و چهره های شاخص حوزه علوم سیاسی با گروه سیاست پژوهشگاه طی سالیان فعالیت این گروه، کتاب فلسفه سیاسی آیت الله خامنه ای را یکی از برجسته ترین آثار این گروه دانسته و افزود: این کتاب طی مدت طولانی و چند مرحله ارزیابی و اطلاح به سامان رسیده است.

همچنین در ادامه نخستین سخنران مراسم حجت الاسلام و المسلمین میراحمدی دبیر انجمن مطالعات سیاسی حوزه علمیه طی سخنانی به تشریح فعالیت های انجمن پرداخت و رویکرد امروزه انجمن را پرداختن به سمائل روز جامعه دانست.

وی همکاری انجمن با پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و گروه سیاست این نهاد را نمونه ای موفق از همکاری با مراکز علمی دانست.

دکتر صدرا دیگر سخنران این مراسم نیز ضمن بیان ویژگی تحول بنیادین امام خمینی(ره) این تحول را دارای دو ویژگی توأمان دانست و گفت: دو حرکت در این تحول مشاهده می شود اول تاسیس نظام مقدس جمهوری اسلامی و سپس تثبیت این نظام.

وی نقش و کارکرد ویژه مقام معظم رهبری در این حرکت را در دو محور یک، توسعه متعالی جمهوری اسلامی ایران در عرصه ملی و دو، تمدن سازی اسلامی در عرصه بین المللی دانست.

وی کتاب فلسفه سیاسی آیت الله خامنه ای را مقدمه بررسی دیدگاه های مقام معظم رهبری دانسته و افزود: این کار نیاز به ادامه توسط دیگر صاحبنظران دارد تا پازل دیدگاه های ایشان تکمیل گردد.

وی در پایان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی را در تولید علوم اسلامی و پرداختن به مسائل روز جامعه پیشتاز دانست.

در ادامه این مراسم حجت الاسلام و المسلمین محسن مهاجرنیا صاحب اثر و عضو هیات علمی پژوهشگاه نیز طی سخنانی به تبیین فصول مختلف این اثر پرداخت.

سخنران دیگر این مراسم ایت الله حسینی بوشهری رییس حوزه های علمیه سراسر کشور بود.

ایشان ضمن تقدیر از پژوهشگاه به جهت ورود در مباحث روز کتاب ها و مجلات پژوهشگاه را ستودنی دانست و نوید بخش حوزه و جامعه خواند.

ایشان همچنین از صاحب اثر که با تلاش مجدانه به موضوع بسیار مهم فلسفه سیاسی مقام معظم رهبری پرداختند تشکر نمود.

ایشان در ادامه ضمن  تببین وجوهی از شخصیت آیت الله خامنه ای و بیان خاطراتی از ایشان معظم له را در عرصه های سیاست، ادب، فرهنگ، علم و فقاهت سرامد دانست.

بخش دیگری از سخنان ایشان به توصیف اثر ارزشمند فلسفه سیاسی ایت الله خامنه ای اختصاص یافت.

همچنین سخنران پایانی این آئین آیت الله علی اکبر رشاد رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز ضمن اشاره به شان و عظمت مقام معظم رهبری و همانند کردن ایشان با عظمت امام راحل، اثر فلسفه سیاسی آیت الله خامنه ای را حاصل یک دهه تلاش مجدانه محقق و گروه سیاست پژوهشگاه دانسته و این کار عظیم را تلاشی در جهت معرفی اندیشه سیاسی شخصیت ناشناخته رهبری دانست.

وی همچنین از حضور صاحبنظران در این آئین تشکر و قدردانی کرد.

گفتنی است در پایان این مراسم از کتاب ارزشمند فلسفه سیاسی آیت الله خامنه ای توسط آیت الله حسینی بوشهری، آیت الله فیاضی، آیت الله علی اکبر رشاد و آقای دکتر علیرضا صدرا رونمایی به عمل آمد.

لازم به ذکر است آیین رونمایی از کتاب فلسفه سیاسی آیت الله خامنه ای اثر حجت الاسلام و المسلمین محسن مهاجرنیا عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با حضور اساتید و فضلای حوزه و دانشگاه چهارشنبه ۲۶ آذرماه جاری در تالار معرفت پژوهشگاه دفتر قم برگزار شد.

ملت ایران ۲۲ بهمن ماندگاری را رقم خواهند زد

ملت ایران ۲۲ بهمن ماندگاری را رقم خواهند زد

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رییس و موسس پژوهشگاه در گفت‌وگو با رسا، درباره ضرورت حضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن و وظیفه تبلیغی طلاب در این زمینه، گفت: مردم همیشه پیش از ما طلاب در همه صحنه‌ها و عرصه‌ها حضور داشته و دارند.

وی افزود: این حضور مردم است که علما، طلاب، مسؤولان و مقامات را به صحنه می‌کشاند در واقع حضور مردم سبب حضور طلاب و مسؤولان می‌شود؛ چهل سال است که مردم با حضور خود در عرصه‌های سرنوشت ساز و خطیر، دوام و تکامل انقلاب اسلامی را تضمین کرده‌اند.

رییس و موسس پژوهشگاه ابراز داشت: ملت ایران بدون آنکه مقام یا مسؤولی از آنها چیزی خواسته باشد به وظیفه خودشان آگاه هستند اما امسال به خاطر حرف بی‌ربطی که رییس جمهور آمریکا زده است (ترامپ: انقلاب اسلامی چهل سالگی خود را نمی‌‌بیند.) با وجود آن، بینی کذایی او را به خاک خواهند مالید.

وی در پایان خاطرنشان کرد: ملت ایران سابقه خوبی در به خاک مالیدن بینی افراد و گروه‌های مغرور در طول تاریخ دارند؛ به همین علت امسال بسیار پرشورتر از سال‌های قبل در صحنه حضور خواهند یافت و یک ۲۲ بهمن ماندگاری را ان شاءالله رقم خواهند زد.

همایش انقلاب اسلامی و تحول فقه برگزار شد

همایش انقلاب اسلامی و تحول فقه برگزار شد

به گزارش اداره روابط عمومی و اطلاع رسانی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، همایش “انقلاب اسلامی و تحول فقه” به همت مرکز مدیریت حوزه علمیه تهران و با حضور و سخنرانی حضرات آیات علی‌اکبر رشاد مووسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران و ابوالقاسم علیدوست و همچنین حجج اسلام احمدعلی یوسفی و عبدالحمید واسطی اعضای هیات علمی پژوهشاه صبح امروز پنجشنبه مورخ ۱۱ بهمن‌ماه جاری در محل مسجد امام حسین(ع) تهران برگزار شد.

در ابتدای این همایش حج‌الاسلام والمسلمین رحیمی صادق ضمن عرض خوش آمد گویی و گرامی داشت ایام‌الله دهه فجر فاطمی، گفت: امیدواریم برگزاری این همایش، سرآغاز سلسله نشست‌ها و همایش‌هایی از این دست در حوزه علمیه تهران باشد.

در این همایش که به‌عنوان سرآغازی برای برگزاری سلسله‌همایش‌های مختلف حوزه در این زمینه بود، به موضوعاتی از قبیل: نگاهی به ابعاد و انواع تحولات فقه پس از انقلاب با ارائه آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، تأسیس و توسعه فلسفه اصول و فلسفه فقه با ارائه آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست عضو هیأت علمی گروه فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تأسیس و توسعه فقه‌الاقتصاد با ارائه حجت‌الاسلام احمدعلی یوسفی مدیر گروه اقتصاد اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تحول روش‌شناسی فقه پس از انقلاب اسلامی با ارائه حجت‌الاسلام عبدالحمید واسطی عضو هیأت علمی گروه منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی پرداخته شد.

وی افزود: شناختن و شناساندن آثار و دستاوردهای حوزه‌های علمیه از اهداف مهم این همایش است. واقعیت این است که اگر انسان به دستاوردهای انقلاب اسلامی با دقت نگاه کند، این مطلب به وضوح قابل برداشت است که متاسفانه هنوز ما به دستاوردهای نظام اسلامی به خوبی واقف نیستیم.

رحیمی صادق ادامه داد: انقلاب اسلامی یک انقلاب الهی و ملکوتی است و با وجود این همه آثار بی بدیلش متاسفانه ناشناخته مانده است.

وی اظهار کرد: یکی از رسالت‌های حوزه علمیه این است که دستاوردهای نظام اسلامی را در عرصه علوم حوزوی، انسانی و در رأس همه این‌ها فقه آل محمد(ص) که زیر بنا و محور اصلی فعالیت‌های حوزوی است و نظام ما برآمده از فقه اهل بیت(ع) است را تبیین و در این زمینه ورود کند و به نظر می‌رسد این دستاوردها مظلوم‌تر مانده‌اند.

مدیر حوزه‌های علمیه استان تهران در پایان با بیان این که انقلاب اسلامی برآمده از نور فاطمه(س) است، گفت: امیدواریم با همکاری همه اساتید، مدیران، فضلاء و طلاب مدارس علمیه تهران، رسالت خود را در شناساندن و معرفی دستاوردهای انقلاب اسلامی به طور شایسته‌ای انجام بدهیم.

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد در ابتدای سخنان خود با بیان این که انقلاب اسلامی، رنگ فرهنگی، عطر معنوی و جوهر معرفتی داشت، گفت: انقلاب اسلامی، انقلاب علم و فکر و فقه بود.

وی با بیان این که بزرگترین دستاورد انقلاب اسلامی تحول علم بود، افزود: مع الاسف آنچه در تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی، کمتر مورد توجه واقع شده، تشریح تحول علمی در انقلاب اسلامی است.

رئیس شورای حوزه علمیه تهران بیان داشت: درصدد هستیم در صورت فراهم شدن شرایط دانشنامه تحول علم در طول چهل سال انقلاب اسلامی تدوین و ارائه شود.

وی ادامه داد: در همه حوزه‌ها تحولات شگرفی اتفاق افتاده است و این تحولات گسترده و متنوع است، به لحاظ سطوح دارای لایه‌های مختلف، و به لحاظ ساحات دارای عرصه‌های گوناگون است.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اظهار داشت: در حوزه فقه نیز تحولات جدی و قابل توجهی رخ داده و مسئله تحول علم از مسائل اصلی فلسفه علم است و باید در همین راستا درباره تحول علم سخن گفت.

وی افزود: باید بررسی شود وقتی علم متحول می‌شود در چه چیزی، در چه ساحت و در چه سطحی این تحول رخ می‌دهد. به نظر می‌رسد تحول علم می‌تواند در چهار لایه رخ بدهد.

لایه اول؛ در لایه خود علم یعنی در مقیاس تاسیس علم، علم جدید به وجود بیاید.

لایه دوم؛ ممکن است تحول در علوم موجود رخ بدهد که شامل مولفه‌های رکنی علم است

لایه سوم؛ تحویل ممیزهای جوهری علم است.

لایه چهارم؛ تحول در مشخصه‌های بنیادی و هویتی علم است.

این استاد درس خارج حوزه ادامه داد: در حوزه فقه نیز در عموم عرصه‌ها اتفاقات جدیدی افتاده است. مجموعه علوم فقهی در همه لایه‌های چهارگانه شاهد تحول است که در ادامه اجمالا به آن دسته از تحولاتی که در حوزه معرفتی فقه رخ داده است اشاره می‌کنیم.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بیان داشت: امروز دانش‌های مستقلی تاسیس شدند و عهده دار تعلیم مبانی فقه یا علوم فقهی شده‌اند؛ مثلا در ۵۰ سال گذشته که حوزه رسمی داشتیم چیزی با عنوان فلسفه اصول نداشتیم اما امروز فضلائی هستند که از دانشی به نام فلسفه اصول سخن می‌گویند که مستقلا و یا در کنار اصول و فقه، دارای هویت و جایگاه خاصی است.

وی افزود: در حوزه فلسفه مضاف نیز عمدتا در بیست سال اخیر کارهای بسیار گسترده ای انجام شده، موضوع علم فقه امروز در حال چرخش است، یعنی رویکرد فقه به این سمت رفته که گزاره‌های حقوقی و تکالیفی را توامان تولید نماید.

رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران در پایان با اشاره به توسعه علم فقه در مسائل مستحدثه، گفت: فقه الاخلاق، فقه فرهنگ، فقه اجتماع و جامعه، فقه سیاسی، فقه بانوان، فقه اقتصاد، فقه حقوق انسان، فقه قضاء، فقه هنر، فقه رادیو و تلویزیون، فقه فضای مجازی و فلسفه آن، فقه تمدن و… از جمله مباحثی‌اند که در حال مستقل شدن به عنوان یک دانش بوده و هم اکنون فضلا و اندیشمندان حوزوی در حال تدوین این علوم هستند.

در ادامه آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست به تشریح موضوع «تأسیس و توسعه فلسفه اصول و فلسفه فقه» پرداخت و گفت: در طول چهل سال انقلاب اسلامی در همه عرصه‌های علمی فقه، اصول، فلسفه‌های مضاف و دانش‌های دیگری که به حوزه علمیه مربوط می‌شود، به جرأت می‌توان گفت که کارهای زیادی صورت گرفته است.

عضو هیات علمی گروه فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با انتقاد از افرادی که دستاوردهای حوزه را نادیده می‌گیرند، افزود: حوزه علمیه کنونی با حوزه علمیه چهل سال قبل تفاوت اساسی دارد و هم اکنون در حوزه علمیه ساحت‌های علوم در موضوعات مختلف در حال پیش روی است.

آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست در پایان با بیان این که منتقدین حوزه علمیه باید انصاف را رعایت کنند، گفت: حوزه‌های علمیه ظرفیت‌های خوبی دارند و باید از این فرصت‌ها و ظرفیت‌های پیش رو استفاده کرد.