خون‌خواهی قائد عظیم الشان یک مطالبه تاریخی و تمدنی است

آیت‌الله علی اکبر رشاد در جمع مدیران مجتمع حوزوی امام رضا علیه السلام تهران در پی لبیک گویی به ندای رهبر معظم انقلاب اسلامی برای انتقام و خواهی از خون رهبر عزیز شهیدمان، با توصیف مراسم تشییع و بدرقه پیکر پاک و منور قائد عظیم الشان به عنوان «حماسه‌ای بی‌نظیر در تاریخ»، گفت: این واقعه عظیم علاوه بر آشکار ساختن محبوبیت و عظمت شخصیت ایشان، وحدت ملی ملت ایران و وحدت جبهه مقاومت را در عالی‌ترین سطح به نمایش گذاشت و امید دشمنان به فاصله گرفتن مردم از آرمان‌های انقلاب اسلامی را از میان برد.
وی در سخنانی تفصیلی با اشاره به ابعاد مختلف این رویداد تاریخی اظهار داشت: بدرقه پیکر پاک و منور این شهید بزرگوار، خود به یک حماسه چندوجهی تبدیل شد. از یک سو عظمت شخصیت ایشان، که در اوج اقتدار و در عین حال مظلومیت به شهادت رسید، برای جهانیان آشکار شد و از سوی دیگر عمق ارادت ملت ایران به ارزش‌های انقلاب اسلامی، رهبر انقلاب و نظام جمهوری اسلامی به نمایش درآمد.
تشییعی که به یک واقعه تاریخی تبدیل شد
آیت‌الله رشاد با بیان اینکه مراسم تشییع قائد عظیم الشان از یک آیین معمولی فراتر رفت و به یک رخداد تاریخی تبدیل شد، گفت: دنیا مشاهده کرد که انقلاب اسلامی پس از نزدیک به پنج دهه همچنان زنده، پویا و برخوردار از پشتوانه عظیم مردمی است. این انقلاب در هر حادثه‌ای جان تازه می‌گیرد و روحی نو در کالبد آن دمیده می‌شود.
وی افزود: وحدت ملی در این حادثه در بالاترین سطح خود نمایان شد و همزمان وحدت جبهه مقاومت نیز جلوه‌ای کم‌نظیر پیدا کرد. اگر امکان تشییع این امام شهید در کشورهای مختلف منطقه و قلمرو جبهه مقاومت فراهم می‌شد، همان صحنه‌های باشکوه و کم‌نظیر تکرار می‌شد.
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با اشاره به ظرفیت عظیم مردمی در کشورهای مختلف منطقه اظهار داشت: در عراق، پاکستان، هند، افغانستان و جمهوری آذربایجان، ملت‌ها ارادت عمیقی نسبت به شهدا و آرمان‌های مقاومت دارند و اگر مراسم تشییع در این کشورها برگزار می‌شد، شاهد حضورهای گسترده و حماسه‌آفرین بودیم.
وی تأکید کرد: این واقعیت نشان داد که میان ملت‌های جبهه مقاومت، وحدتی روحی، معنوی، عاطفی، ایمانی و اعتقادی وجود دارد که فراتر از مرزهای جغرافیایی است.
دشمن از ملت ایران مأیوس شد
آیت‌الله رشاد با اشاره به پیامدهای سیاسی و اجتماعی این حضور گسترده مردمی گفت: دشمنان انقلاب اسلامی با مشاهده این صحنه‌ها دریافتند که امیدی به تسلیم ملت ایران یا فاصله گرفتن مردم از آرمان‌های انقلاب ندارند.
وی افزود: اگر آمریکایی‌ها و متحدان آنان تصور می‌کردند که می‌توانند از طریق فشار، تهدید یا برخی روندهای سیاسی به سازش با ملت ایران دست یابند، این تصور با حضور مردم در این مراسم از بین رفت.
رئیس مجتمع حوزوی امام رضا علیه‌السلام تصریح کرد: آنچه در این مراسم رقم خورد، یک واقعه عظیم تاریخی بود؛ واقعه‌ای که به باور من در تاریخ بشر نمونه‌ای برای آن نمی‌توان یافت.
مقایسه با تشییع تاریخی حضرت امام خمینی(ره)
وی با اشاره به خاطرات خود از ارتحال حضرت امام خمینی(ره) اظهار داشت: با همه عظمتی که مراسم تشییع بنیانگذار جمهوری اسلامی داشت و نسل انقلاب آن روزها را با همه وجود درک کرد، آنچه در این حادثه مشاهده شد نیز رخدادی کم‌نظیر و ماندگار بود.
آیت‌الله رشاد افزود: این شهید بزرگوار در این واقعه بیش از پیش برای ملت ایران، ملت‌های منطقه، پیروان اهل‌بیت علیهم‌السلام و آزادی‌خواهان جهان شناخته شد و نام و راه او در حافظه تاریخی ملت‌ها ماندگار خواهد ماند.
مردم؛ عامل اصلی پیروزی‌های انقلاب اسلامی
وی در ادامه با تأکید بر نقش مردم در شکل‌گیری و استمرار انقلاب اسلامی گفت: یکی از ویژگی‌های اساسی انقلاب اسلامی، مردم‌سالار بودن آن است. هر زمان که انقلاب با تهدید یا چالش مواجه شده، مردم به میدان آمده‌اند و دشمن را مأیوس کرده‌اند.
وی افزود: در انقلاب اسلامی ایران پیروزی نهایی با حضور مردم رقم خورد. حضرت امام خمینی(ره) تا آخرین لحظه اجازه آغاز درگیری مسلحانه را ندادند و هنگامی که حکومت نظامی اعلام شد، مردم را به حضور در خیابان‌ها فراخواندند و همین حضور، حکومت نظامی را بی‌اثر کرد و زمینه پیروزی انقلاب را فراهم آورد.
میدان نباید خالی بماند
رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با اشاره به ضرورت استمرار حضور مردم در صحنه‌های اجتماعی و انقلابی تأکید کرد: میدان‌ها نباید خالی شود؛ زیرا هرگاه نیروهای مؤمن، انقلابی و مسئولیت‌پذیر صحنه را ترک کنند، عناصر فرصت‌طلب و آشوب‌طلب جای آنان را پر خواهند کرد.
وی از مردم خواست همان‌گونه که در ماه‌های گذشته حضور مؤثر و تعیین‌کننده‌ای داشته‌اند، همچنان در صحنه بمانند و از آرمان‌های انقلاب اسلامی پاسداری کنند.

تراث تمدنی حضرت علی بن موسی الرضا(ع)

به گزارش خبرگزاری شبستان، آیت‌الله«علی اکبر رشاد» با بیان اینکه کلمه تمدن واژه عربی از ماده (میم. دال. نون) از مصدر باب تفعل است؛ در بافتار معنایی و ساختار لفظی باب تفعل دلالت بر «پذیرش» نهفته واین نکته در معنای آن اشراب شده است؛ برای مثال کلمه تعلم را به عنوان راه فراگیری و پذیرش دانش اطلاق می‌کنیم که برابرنهادِ فارسی آن دانش پذیرفتن می‌شود؛ بدین سان اگر معنای مصدری واژه تمدن را اراده کرده باشیم برابرنهادِ فارسی آن شهرپذیری و مدنیت‌پذیری می‌شود؛ شهرنشینی در مقابل بادیه‌نشینی و کوچ‌نشینی نَه در مقابل روستانشینی که نوعا انسان‌های اولیه بدان شیوه زندگی می گذراندند.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ادامه داد: تمدن‌پژوهان، مردم‌شناسان و تاریخ‌نگاران در تبیین مفهوم اصطلاحی تمدن نیز قریب به همین تعبیر را ارایه کردند، در ادبیات رایج عربی معاصر به جای واژه تمدن کلمه «اَلحَضاره» یا «اَلحِضاره» به کار می‌رود، قوامیس در مفهوم اَلحَضاره دقت‌های خوبی را به کار بستند؛ اَلحاضَره را از حَضَره بر وزن قَعَدَ اخذ کردند و «حاضره» را به مفهوم شهر گرفتند و گفتند سِرّ اینکه حضاره را از این ماده اخذ کردند این است که مردمانی که در آغاز باده نشین بودند و در صحرا می‌زیستند فاقد عمران و عمارت بودند و خانه نمی ساختند و از سیاه ‌چادرها و امثالهم برای سکونت استفاده می کردند و بعد از آنکه در منطقه‌ای حضور و استقرار یافتند شهرسازی کردند، اما نکته زبان‌شناختی کاربرد این ماده در مدنیت و مدنی‌نشینی این است.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه تصریح کرد: لازمه زندگیِ تمدنی حضور و استقرار در مدینه است، لازمه زندگی بادیه‌نشینی کوچ‌نشینی است، با این مقدمه تمدن را اینگونه تعریف می‌کنم، منظومه‌ای از بینش‌ها، دانش‌ها، منش‌ها، کنش‌ها، نظامات اجتماعی، فنون و فناوری‌های نرم و سخت از قبیل هنر، مهارت، معماری، صنعت و امثال آن است که در هیات یک سبک زندگی خاصی ظاهر می‌شوند، جوهر تمدن سبک زندگی است؛ جوهر تمدن صنعت نیست، نظام نیست، دانش نیست، این موارد درست است که مولفه‌های تمدن محسوب می‌شوند اما همه این مجموعه نهایتا اقتضای یک سبک زندگی را خاص می‌کنند که آن سبک زندگی تمدن است و به همین جهت امروز دنیای غرب و خاصه آمریکا در مقام صدور تمدن‌اش بوده و اصرار می‌کند که تمدن و سبک زندگی خود را صادر کند اما هرگز مایل نیست که صنعت و علم‌اش را به دیگران بدهد.

وی با بیان اینکه فرهنگ و سبک زندگی دو مفهوم قریب‌الافق با تمدن هستند، افزود: به این ترتیب فرهنگ با سبک زندگی تفاوت می‌کند، فرهنگ وسیع‌تر از سبک زندگی است و به همین جهت فرهنگ را هم اجمالا تعریف می کنم که شامل طیف گسترده‌ای از بینش‌ها، منش ها و کنش‌های سازوار شده‌ی انسان‌پی، جامعه‌زاد، هنجاروَش، دیرزی و معناپرداز و جهت‌بخش ذهن و زندگی آدمیان است که چونان طبیعت ثانوی و هویت جمعیِ طیفی از انسان‌ها در بازه زمانی در بستر زمینه معینی صورت بسته باشند که این را فرهنگ می دانیم و سبک زندگی نیز عبارت است از سامانه فراگیر از زیست‌شیوه‌هایی که به صورت خودگشت در ساحات فردی و اجتماعی حیات انسان جریان می یابد.

آیت الله رشاد گفت: در خصوص تراث تمدنی حضرت رضا (ع) باید گفت که می‌توانیم مجموعه میراث تمدنی آن امام همام را در دو بخش تقسیم کنیم، بخشی که حیث آفاقی دارد یعنی جهت آفاقی میراث تمدنی و بخش انفسی؛ بخش آفاقی مشتمل بر سیره آن بزرگوار و رفتار ایشان است، آنچه که در وقایع حیات ایشان بوده است و حتی مسیری که ایشان برای هجرت به توس طی کردند و حوادثی که طی این سفر رخ داده و حتی آنچه که در سراسر جهان از تاثیرات فرهنگی که ایشان بر جای گذاشتند باقی مانده است؛ همچنین مجموعه نفیس و بی‌نظیر آستانه و حرم ایشان که ما ایرانیان کمتر به اهمیت و ارزش این مجموعه نفیس توجه داریم در حالی که این در واقع یک میراث تمدنی از آن امام بزرگوار به نحو آفاقی و در برون است؛ از سوی دیگر قسم دوم که میراث انفسی معطوف به تمدن رضوی است که عمدتا تعالیم آن حضرت و و روایاتی است که از ایشان باقی مانده است.

وی افزود: تصور می‌کنم رهبری فرهمند و فرزانه انقلاب گله معناداری را به تعبیری که ولو در ظاهر گله نبود داشتند از اینکه ما ائمه را نشناسانده‌ایم و امیرالمومنین و سیدالشهدا هم اگر شناختند به ما ربطی ندارد، ما حتی امام صادق(ع) را نتوانستیم بشناسانیم، امام رضا (ع) را نتوانستیم بشناسانیم و اینکه بعد از سی و چند سال دوباره پنجمین کنگره امام رضا (ع) برگزار می شود محل تامل است که چرا ازاین امر غفلت کردیم.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: یکی از اسنادی که اکنون در اختیار داریم از یکی از شاگردان امام رضا (ع) به نام «فضل بن شاذان نیشابوری» متوفای سال ۲۶۰ و رساله ای به نام «العلل» است که گاهی تعبیر به «علل الشرائع و حکمها» می شود؛ این رساله مختصری است و در اینکه آیا متن رساله تماما از امام رضا(ع) باشد برخی بر این عقیده هستند که عین متن از آن حضرت است و برخی گفته اند که خیر این نوشته‌ای است که فضل از کلمات حضرت و تعالیم ایشان در دوره ای که از ایشان اخذ کرده نوشته است؛ به هرحال آنچه که مسلم است مجموعه مفاهیم و معارفی که در این رساله آمده است همه از کلمات آن بزرگوار است، یکی از عناصری که کمتر مورد توجه است مساله مقاصد الشریعه است.

وی ادامه داد: این رساله کما بیش فضای مقاصدالشریعه‌ای دارد اما مقاصدالشریعه‌ با توجه به تعریفی که از تمدن پیش‌تر ارایه شد و اینکه سبک زندگی را جوهر تمدن انگاشتیم؛ اگر این باشد این رساله دستورواره تمدنیِ زیستی است، با نگاه حکیمانه یک اساس را به عنوان مبنا ارایه می‌کند و بعد راجع به الهیات و جهان بینی در بخش دوم و در بخش سوم یک نظام رفتاری حمکرانانه را توضیح می‌دهد و در نهایت یک مجموعه‌ای از حِکَم را در جهت معنوی این سامانه ارایه می کند، این رساله در چهار بُرِش سامانه گرفته که در کل از سویی سبک زندگی را با خصوصیت معنویت ترسیم می کند، از سوی دیگر با توجه به تعریفی که اشاره شد یک تمدن را تصویر می‌کند، تمدنی که قهرا هم حکیمانه و حکمت‌نمون است و هم معنوی است، این دو حیث در واقع اساس محتوای این رساله است و مجال می خواهد که انسان به این رساله بپردازد و در هر صورت مجموعه نشان می‌دهد که مطالب از مبدا وحیانی و معصومانه صادر شده است که باید از امام رضا (ع) اخذ شده باشد که یا تماما روایت شده یا نویسنده آموخته و نقل کرده است؛ در هر صورت از خداوند خواستار آن هستیم که به ما شیعیان توفیق دهد که از منابع غنی که از حضرات معصومین باقی مانده است بهره بگیریم.

پیام تسلیت آیت الله رشاد بمناسبت ارتحال آیت الله سید محمدسعید حکیم

تسلیت به رهبر معظم انقلاب اسلامی (دام ظله) و مراجع عظام تقلید (دامت برکاتهم)
در این پیام تصریح شده است که: شاگردان فروان تربیت یافته در محضر او و آثار فقهی و اصولی و آراء نوآورانه‌ی وی در عرصه‌ی فقه و اصول، میراث ماندگار آن راحل رستگار بشمار است که نسلهای آینده طی زمانهای متمادی از این مواریث گرانبها بهره خواهند برد.

متن این پیام آیت الله رشاد به شرح زیر است:
انا لله و انا الیه راجعون.
خبر رحلت مرجع عالی‌شان شیعه، حضرت آیت الله سید محمدسعید حکیم (قدّس الله نفسه الزکیه) مایه‌ی تاسف و تاثر شد. وجود ذی‌جود او که از اسباط مرجع بزرگ شیعه آیت الله العظمی سیدمحسن حکیم (قدّه) و فقهای برجسته‌ی عصر ما بود، منشا خدمات منور و ماندگاری در زمینه‌ی تبیین و ترویج تعالیم حیات‌بخش وحیانی و میراث معرفتی و معنوی اهل بیت وحی (سلام الله علیهم اجمعین) بود.
شاگردان فروان تربیت یافته در محضر او، و آثار فقهی و اصولی و آراء نوآورانه‌ی وی در عرصه‌ی فقه و اصول، میراث ماندگار آن راحل رستگار بشمار است که نسلهای آینده طی قرون از این مواریث گرانبها بهره خواهند برد.
این¬جانب از سوی خود و ارکان حوزه‌ی عریق و عظیم تهران، این فاجعه‌ی مولمه را به رهبر معظم انقلاب اسلامی (دام ظله) و دیگر مراجع عظام (دامت برکاتهم) و مریدان و مقلدان این مرجع مجاهد تسلیت عرض کرده، از بارگاه بلند باری برای آن مرحوم مغفرت و علو مرتبت مسالت می‌کنم، و برای بازماندگان سوگوار خاصه فرزند فاضل و برومندش حضرت حجت الاسلام و المسلمین سید ریاض حکیم، صبر و اجر مسئلت دارم. حشره الله مع اجداده الطاهرین و اسکنه فسیح جنانه.
علی¬اکبر رشاد
۱۳/۶/۱۴۰۰، مطابق بیست و ششم محرم ۱۴۴۳