اولویت نظام‌پردازی فقهی، مطابق اقتضائات اجتماعی ـ سیاسی عصری

اولویت نظام‌پردازی فقهی، مطابق اقتضائات اجتماعی ـ سیاسی عصری

در پی انتصاب آیت‌الله حاج سیدعلیرضا حائری از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی به سمت ریاست مرکز دائره المعارف فقه اهل بیت(س)، آیت‌الله رشاد، طی پیامی این انتصاب را به ایشان تبریک گفت.

رئیس شورای حوزه‌های علمیه‌ استان تهران و مؤسس و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در این پیام، بر آمادگی حوزه‌های علمیه تهران و نیز واحدهای علمی پژوهشگاه فرهنک و اندیشه‌ی اسلامی برای همکاری در زمینه نظام‌پردازی فقهی بر حسب اقتضائات عصری و رفع نیازمندیهای نظام جمهوری اسلامی تاکید کرده است.

بهره‌گیری از نظرات افق‌گشای فقیه متفکر و اصولی مبتکر، صدر الشهداء آیت‌الله سیدمحمدباقر صدر(قدّه)، که مع الاسف چندان که باید مورد توجه کافی قرار نگرفته است، دیگر نکته مورد تاکید در این پیام است.

متن پیام آیت‌الله رشاد به شرح زیر است:

حضرت آیت‌الله حاج سیدعلیرضا حائری (مازال موفقاً)

ریاست مکرم مرکز دائره المعارف فقه اهل بیت(س).

سلام‌ الله علیکم

اکنون که مشیت مبارک نیابت عامه­ی حضرت بقیه الله الأعظم (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء)، آیت‌الله العظمی خامنه­ ای (دام ظله الوارف)، بر تفویض امر تدبیر شئون مرکز مهم دائره المعارف فقه اهل بیت(سلام الله علیهم) به کف با کفایت حضرت مستطاب عالی تعلق گرفته است، ضمن ابراز خرسندی از این اتفاق نورانی، حسن اعتماد و انتخاب معظم‌له را به آن برادر فاضل و فرهیخته متواضعانه تبریک عرض می­کنم.

بی‌شک با توکل به ساحت سبحانی و توسل به ذیل عنایات اهل بیت(س)، و در سایه‌­ی تدابیر کارگشا و مراتب فضل و سوابق علمی ارزشمند خویش، این فرصت فرخنده را به مجالی مغتنم برای تقویت و ارتقاء این مرکز علمی فقهی معتبر و موفق تبدیل خواهید فرمود.

چنان که انتظار می‌رود: نظام‌پردازی فقهی و صورت‌بندی فقه غنی و قویم شیعه را، که میراث هزارساله‌ی سلف صالح است، حسب اقتضائات اجتماعی ـ سیاسی عصری، خاصه در جهت تامین نیازمندی‌های نظام مقدس جمهوری اسلامی، در اولویت اقدامات آن مرکز قرار خواهید داد. نظرات افق‌گشای فقیه متفکر و اصولی مبتکر، صدر الشهداء آیت‌الله سیدمحمدباقر صدر(قدّه)، که جناب عالی از تلامذه آن بزرگ بشمارید، سرمایه‌ی عظیمی برای این مقصود قلمداد می‌شود اما مع الاسف چندان که باید هنوز مورد توجه کافی قرار نگرفته است.

اینک به عنوان خادم حوزه­ ی عریق عاصمه­‌ی ام القرای اسلام، به اقتضای ارادت قدیم، و به حکم تکلیف شرعی و تعلقات صنفی، بدین­وسیله آمادگی ارکان حوزه­ ی علمیه­‌ی تهران و نیز گروه‌های علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی را، برای هرگونه مساعدت و معاضدت با آن جناب در راستای تحقق رهنمودها و تدابیر رهبری فرهمند و فرزانه‌ی انقلاب اسلامی اعلام می­دارم.

با اغتنام فرصت، خدمات و خاطره­ ی فقیه نواندیش، شاگرد برجسته‌ی شهید صدر(قدّس سرّهما) و یار باوفای رهبر معظم انقلاب اسلامی، مرحوم آیت‌الله هاشمی شاهرودی را گرامی داشته، از بارگاه باری برای آن راحل رستگار رحمت و مغفرت مسئلت می­کنم.

علی‌اکبر رشاد

رئیس شورای حوزه‌­های علمیه­‌ی استان تهران

چهارم رمضان المبارک ۱۴۴۰/بیستم اردیبهشت هزارو سیصد و نود و هشت

آیت‌الله رشاد: طلاب از ابتدای طلبگی مجتهد تربیت شوند

آیت‌الله رشاد: طلاب از ابتدای طلبگی مجتهد تربیت شوند

 آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رئیس و موسس پژوهشگاه در همایش یک روزه «به سوی اجتهاد» که در محل دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، با اشاره به تفاوت میان حوزه و دانشگاه در زمینه تحصیل، ابراز کرد: در حوزه علمیه، مدت و مدرک تعیین نمی‌شود، بلکه اجتهاد هدف نهایی تحصیل علمی است که پیش روی طلبه قرار می‌گیرد.

رئیس و موسس پژوهشگاه افزود: با توجه به دوره های درسی سلف صالح به نظر می‌رسد که در گذشته این گونه بوده که تحقق ملکه اجتهاد به سرعت دست یافتنی و آثار آنان اجتهادی و نوپردازانه بوده است.

تولیت حوزه علمیه امام رضا(ع) تهران از اثرگذاری آثار علمایی مانند مرحوم شیخ انصاری گفت و یادآور شد: ایشان فروع بسیاری را در «مبسوط» آورد که نقطه عطفی تکرار ناپذیر در تاریخ فقه است که تا کنون نداشته‌ایم. مطالب و یادداشت‌های مرحوم صاحب جواهر نیز که در قالب کتاب ارائه شده‌است، از آثار دیگر ارزشمند علمای حوزه است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه فراموش‌شدن یا از میان رفتن سنت‌های تاریخی در فقه و اصول و دروس حوزه علمیه موجب شده که امروزه دست یافتن به اجتهاد را سخت بدانند، توجه به مبانی در گذشته را عامل رشد و اجتهاد محوری دانست و غفلت از آن مانند توجه نکردن به علم کلام را از دلایل ضعف در این عرصه عنوان کرد.

وی با اشاره به اینکه همه اصول بر همه کلام مبتنی است، گفت:‌ امروز نگاه فرانگر به علم رایج است که این نگاه معرفت‌شناسانه به همه پدیده ها از دوره کانت ایجاد شد و در کشور ما نیز فلسفه‌های خاص که وجه معرفت شناسی دارد، رشد کرده است و از این رو، به نظر می‌رسد اهتمام نسبت به پیوند زدن قواعد اصول به این مبانی و مبادی لازم است.

آیت‌الله رشاد با بیان اینکه این امر موجب مسلط شدن طلبه به علم می‌شود، اظهار کرد: اگر به مبانی اهتمام نشود، بنای انسان بر مباحث دیگران قرار می‌گیرد و فرد بر اساس آن اهتمام می‌ورزد و به رای سایرین اعتماد می‌کند.

رئیس و موسس پژوهشگاه افزود: باید حوزه علمیه در عرصه مبانی برنامه‌ریزی کند و از همین رو می‌بایست به فلسفه، اصول و فقه به صورتی عمیق‌تر پرداخت.

وی توضیح داد: امروز به فلسفه دین نیاز داریم و فقه به این مبانی نیاز دارد و علوم انسانی نیز به فقه که بخش عمده سبک زندگی انسان و مناسبات مسلمانان را تنظیم می‌کند، محتاج است.

رئیس شورای حوزه علمیه تهران افزود: سبک زندگی، حاق و واقعیت تمدن است و غرب می‌خواهد سبک زندگی خود را به سایر جهان منتقل کند، بنابراین اگر این سبک در جامعه به فرهنگ تبدیل شود، هویت ما را می‌سازد و ما یک ایرانی غربی می‌شویم. یعنی لازم نیست کسی با هزینه زیاد و وجود بی‌فایده در غرب زندگی کند، بلکه پذیرش سبک زندگی در داخل کشور کافی است و هزینه‌ای نیز ندارد.

وی با اشاره به اینکه فقه با رویکرد فردی برای احکام فرد انسان، فقه اجتماعی مربوط به احکام جامعه و در مرتبه بالاتر، فقه فرهنگ‌ساز که فقه‌الحضاره نام دارد، به طور طبیعی در طول یکدیگر هستند، اظهار کرد: انسان موجودی اجتماعی است و شریعت می‌بایست این زندگی را تبیین کند و حکومت نیز زمینه‌ای برای ایجاد فرهنگ است. انقلاب اسلامی نیز بر همین اساس یعنی از فردپروری به حکومت اسلامی رسید و این امر نیز مقدمه تمدن‌سازی است که این نگاه، همان فهم جامع، دقیق و فرانگر به فقه می‌باشد.

رئیس و موسس پژوهشگاه اضافه کرد: باید علوم انسانی اسلامی ایجاد شود؛ زیرا علوم اسلامی به ما موضوع‌شناسی می‌دهد و وقتی فهم موضوعی مانند اقتصاد را داشته باشیم، می‌توان فقه اقتصاد اسلامی را بیان کرد.

وی در ادامه به سهم طلبه در تحصیل اشاره کرد و با اذعان بر اینکه این سهم در حال حاضر حذف شده است، توضیح داد: طلبه در درس خواندن باید زحمت بکشد، اما تلخیص، ترجمه و … موجب می‌شود که او بدون زحمت درس بخواند، در نتیجه مجتهد نمی‌شود.

آیت‌االه رشاد با بیان اینکه با رایج شدن کتاب‌ها و روش‌های جدید، سهم طلبه در تحصیل صفر شده و در حالی که ادبیات عرب نماد درس حوزه علمیه بوده است، امروز متون به صورت ترجمه در دسترس است، اذعان کرد: خسارت آثار سوء ترجمه‌ها و تلخیص‌ها به گونه‌ای است که اگر من در مقام و شان فتوا بودم، به طور قطع ترجمه کتاب‌ها را برای حوزه علمیه حرام اعلام می‌کردم.

تولیت حوزه علمیه امام رضا(ع) تهران، تعطیلی زیاد دروس را خسارتی برای حوزه دانست، اظهار کرد: اگر نسلی که در گذشته با زحمت درس خوانده است، نباشد و نسل امروز نیز با استفاده از متون ترجمه تحصیل کند و سر کار بیاید، برای آینده حوزه فاجعه در راه خواهد بود.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار کرد: سبک درسی باید مانند شیوه مرحوم میرزا به طور اجتهادی و تحقیق وار باشد تا همان طور که از کرسی درس او افراد بسیاری به عنوان مجتهد تربیت شدند، طلاب مجتهد زیادی فعالیت علمی کنند.

وی، قاعده‌سازی برای محاسبه رشد و سنجش مراحل اجتهاد برای هر فرد را لازم دانست و گفت: مرحله‌گذاری و ایجاد قواعدی برای سنجش یک طلبه در عرصه اجتهاد موجب می‌شود که بتوان فهمید که او اصول و فقه را در دوره سطح تا چه حدی آموخته و در چه مرحله‌ای از یادگیری است و در مقطع خارج که باید پژوهش‌وار کار کند، در چه مرحله‌ای هست.

آیت‌الله رشاد افزود: مرحله‌بندی و سنجش سطح علمی لازمه کار در مسیر طلبگی و اجتهاد است که به نوعی معرفت‌شناسی برای فرد نیز محسوب می‌شود.

رئیس شورای حوزه علمیه تهران به جمع‌بندی مطالب خود پرداخت و ایراد کرد: حیث معرفتی یک سری علوم را رها کرده‌ایم که باید احیا و یا ایجاد کرد و طلبه نیز باید مشارکت، زحمت و مشق اجتهاد کند و مطالب را استدلالی بیاموزد نه اینکه طوطی وار یاد بگیرد.

رئیس و موسس پژوهشگاه با تاکید بر اینکه لباس طلبگی یونیفرم کار نیست، بلکه هویت یک طلبه است، اظهار کرد: او باید از ابتدای طلبگی مجتهد تربیت شود و از صرف تا فقه و اصول را استدلالی بیاموزد نه اینکه متون را طوطی‌وار یاد بگیرد.

آیت‌الله رشاد: گاهی ظاهر سمت‌های مادی سود است اما عین خسارت است

آیت‌الله رشاد: گاهی ظاهر سمت‌های مادی سود است اما عین خسارت است

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رئیس و موسس پژوهشگاه در جلسه درس اخلاق پنجم اردیبهشت ماه ۹۸ مدرسه علمیه امام رضا(ع) با اشاره به فقراتی از فرمایشات امیرمومنان امام علی(ع)، گفت: حضرت می‌فرمایند اهل تقوا و متقین دنیاگریز هستند از نعمات، مواهب، مقامات و موقعیت‌های دنیوی گریزان هستند.

رئیس شورای سیاست‌گذاری حوزه‌های علمیه افزود: خداوند بازار و تجارت پرسودی را برای آنها فراهم کرده است اما آنها نسبت به آن بی‌اعتنا هستند.

آیت‌الله رشاد با اشاره به سوره والعصر و آیه «ان الانسان لفی خسر» عنوان کرد: بسیاری از انسان‌ها در دنیا در حال زیان هستند، در واقع انسان بدون اینکه چیزی از شغل یا اموال خود را دست بدهد ارزش عمر، نعمات و مواهبی را که از آن برخوردار است را از دست می‌دهد.

وی با اشاره به مثالی، اظهار کرد: وقتی دانه گندمی در خاک قرار گیرد و رشد کند به ۷۰ یا ۷۰۰ دانه تبدیل شود سود کرده است اما اگر گندم در ظرفی بماند اگرچه رشد نمی‌کند اما به مرور زمان پوسیده شده و از بین خواهد رفت ارزشی نخواهد داشت در این صورت ضرر کرده است بشر هم چنین حالتی دارد اگر کاری انجام ندهد ضرر کرده است.

وی افزود: خداوند به ما استعداد و انرژی فراوان داده که در یک روز می‌توانیم کلی حال معنوی به دست آوریم اگر از آن استفاده نکنیم ضرر کردیم، بشر یا سود یا ضرر می‌کند اگر سود نکند ضرر کرده است.

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد با بیان ایکه سود معنوی سود متعالی و اصلی است، گفت: برخی سودها خسارت است تحصیل فلان مقام، ثروت یا موقعیت را باید بررسی کرد که آیا به نفع ما است یا نه؛ آیا این موارد به معنویت و دینداری ما ضرر نمی‌زند اگر به دینداری و معنویت ما صدمه بزند سود نکردیم.

رئیس و موسس پژوهشگاه افزود: اینکه یک شخص یک میلیارد پول به دست آورد به بهای اینکه حق دیگران را تضیع کند او سود نکرده است، گاهی ظاهر سمت‌های مادی سود است در حالی که عین خسارت است، برخی گناهان برای برخی ممکن نیست که انجام دهند که خوشا به حال آنان، کارمندی که نمی‌تواند همچون وزیر اختلاس کند او آسوده‌تر است چرا که در معرض جهنم قرار نمی‌گیرد.

وی با بیان اینکه علما و بزرگان ما حتی از مقامات معنوی هم گریزان بودند، یعنی همواره دنبال این بودند کسی که اصلح از دیگری است به عنوان مرجع جامعه شیعیان جلودار باشد، اظهار کرد: برخی نظیر آیت‌الله مرعشی، امام راحل(ره) و آیت‌الله گلپایگانی در معرض مرجعیت بودند اما پای درس آیت الله بروجردی می‌نشستند و دنبال جایگاه و مقامات نبودند؛ کسی که با حس جاه طلبی دنبال مرجعیت باشد او مرجع نیست.

آیت‌الله رشاد با بیان اینکه صرفا در جبهه جنگ اسیر شدن بد نیست بلکه اسارت در جبهه هوای نفس بدتر است، خاطرنشان کرد: مجاهد نفس در مبارزه با نفس خود حاضر است جان خود را از دست بدهد اما اسیر هوای نفس و مادیات نشود، همه موقعیت و دارای خود را از دست می دهد که اسیر نشود.

پیام تبریک آیت‌الله رشاد خطاب به سردار سرلشگر پاسدار عزیز جعفری

پیام تبریک آیت‌الله رشاد خطاب به سردار سرلشگر پاسدار عزیز جعفری

 آیت‌الله علی‌اکبر رشاد مؤسس و ریاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و رییس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران، طی پیامی از خدمات سردار سرلشگر پاسدار جعفری قدردانی و انتصاب وی را به مسؤولیت قرارگاه فرهنگی اجتماعی بقیه‌الله (عج) تبریک گفت. وی در این پیام برای سردار جعفری توفیقات شایان و نمایانی را در سنگر خطیر جبهه‌ی جنگ نرم آرزو کرد.

متن پیام ایشان به شرح زیر است:

حضرت مستطاب سردار سرلشگر پاسدار عزیز جعفری- مازال موفقاً.
مسؤول قرارگاه فرهنگی اجتماعی بقیه الله (ارواحنا فداه) .
سلام ‌الله علیکم.

خدمات ارزنده‌ی آن برادر مجاهد و انقلابی در سنگرگاه‌های مختلف انقلاب و دفاع، خاصه دوره‌ی درخشان فرماندهی کلّ سپاه، هرگز از حافظه‌ی قدرشناسی ملت وفادار زدوده نخواهد شد. اینک که حسب علاقه‌ی جناب‌عالی و به حکم زعیم حکیم امت و رهبر فرهیخته‌ی انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (دام ظله الوارف)، به سنگر خطیر جبهه‌ی جنگ نرم انتقال یافته‌اید، امید می‌رود همچون گذشته، گام‌های شایانی و نمایانی در جهت صیانت از آرمان‌های انقلاب و تحقق رهنمودهای راهبردی معظم‌له بردارید.
اینجانب ضمن قدرشناسی از خدمات ارزشمند پیشین و عرض تهنیت به‌ مناسبت این انتصاب شایسته، از صمیم قلب، از بارگاه بلند باری برای شما سلامت و سعادت و سرفرازی مسألت می‌کنم.

علی‌اکبر رشاد ۲، ۲، ۹۸

پیام تبریک آیت‌الله رشاد خطاب به سردار سرلشگر پاسدار حسین سلامی

پیام تبریک آیت‌الله رشاد خطاب به سردار سرلشگر پاسدار حسین سلامی

درپی انتصاب سردار سرلشگر پاسدار حسین سلامی به عنوان فرمانده کلّ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله علی‌اکبر رشاد رئیس و موسس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و رییس شورای حوزه‌های علمیه‌ی استان تهران در پیامی انتصاب ایشان را تبریک گفتند.

متن پیام ایشان بدین شرح است:

حضرت مستطاب سردار سرلشگر پاسدار حسین سلامی- مازال موفقاً.
فرمانده کلّ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی .
سلام ‌الله علیکم.

برازندگی شولای اعتماد نیابت عامه‌ی حضرت بقیه الله (عج) و فرماندهی کل قوی را بر قامت برومند آن برادر مجاهد و فکور مبارک باد می‌گویم، و از صمیم قلب، از بارگاه بلند باری برای شما سلامت و سعادت و سرفرازی مسألت می‌کنم.
تقارن این انتصاب شایسته با اعیاد شعبانیه، خاصه میلاد منور حضرت سیدالشهداء (ع) و سالگشت تاسیس نهاد انقلابی، جهادی و مردمی سپاه و همزمان با رفتار نابخردانه‌ی رییس جمهور بی‌خرد آمریکای جبار غدار، بسیار معنی‌دار است. رجاء واثق دارم که در سایه‌ی الطاف رحمانی و عنایات خاصه‌ی حجت حاضر حق(عج) و اندیشه و اراده‌ی انقلابی خویش و همکاران مجاهدتان، تدابیر کارسازی در جهت ارتقاء اقتدار و توانایی‌های دفاعی امنیتی کشور و تقویت سپاه سربلند که نهاد رکنی دفاع و امنیت میهن ماست، در مقابله با تهدیدات روزافزون دشمنان، و گسترش و ژرفایش بصیرت انقلابی و روحیه‌ی ولایی در آحاد آن نهاد، و تحقق رهنمودهای راهبردی زعیم حکیم امت و فرماندهی شجاع و بصیر حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (دام ظله الوارف)، موفق خواهید بود.

علی‌اکبر رشاد ۲، ۲، ۹۸