ساختار اجمالی تحقیق فلسفه‌ی اصول فقه

 

در آمد) درباره‌ی فلسفه‌ی مضاف

بخش نخست : درباره‌ی فلسفه‌ی اصول :

یک )  امکان فلسفه‌ی اصول :

ـ عدم وحدت (یا فقدان) موضوع ،

ـ تنوع نظرات اصحاب اصول  در زمینه‌های مبانی ، ماهیت ، موضوع ، مسائل ، منطق  و هندسه‌ی این علم ،

ـ امکان فلسفه‌ی اصول .

دو ) تعریف فلسفه‌ی اصول :

ـ  تعریف  تاریخی (پسینی) ، وتعریف منطقی (پیشینی) ،

ـ دشواریهای تعریف منطقی فلسفه‌ی اصول ،

ـ تعریف مختار:  « دانش مطالعه‌ی فرانگر ـ عقلانی احکام کلی فرا دانشی و فرا مسأله‌ای اصول فقه»،

ـ …

سه ) موضوع فلسفه‌ی اصول :

ـ  احکام کلی فرا دانشی اصول فقه ،

ـ  احکام کلی فرا مسأله ای اصول فقه .

چهار) غایت و فائدت فلسفه‌ی اصول:

ـ تردید در بایستگی و سودمندی فلسفه‌ی اصول ،

ـ غایت فلسفه‌ی اصول ،

ـ فوائد و عوائد فلسفه‌ی اصول (کارکردهای دانش فلسفه‌ی اصول)،

 ـ …

پنج ) روش فلسفه‌ی علم اصول :

ـ  مطالعه‌ی عقلانی و فرانگر.

شش) هندسه‌ی فلسفه‌ی علم اصول:

ـ براساس محورهای موجود در فلسفه‌های مضاف ، و ناظر به اصول فقه رائج ( تاریخی ) ،

ـ براساس الگوی مورد نظر ومبتنی بر« مبادی خمسه‌ی عزیمت به اکتشاف دین»، (منطقی) ،

 ـ …

هفت) مصادر فلسفه‌ی علم اصول:

 پیشینه‌ی مباحث فلسفه‌ی اصول در آثار و آراء سلف.

منابع  و مصادر:

ـ اصول فقه ،

                 ـ فقه ،

                ـ تفسیر،

                 ـ کلام ،

                ـ فلسفه‌ی دین ،

                 ـ اخلاق ،

                ـ فلسفه ،

                ـ معرفت شناسی ،

                ـ منطق ،

                ـ علوم زبانی و ادبی .

هشت) نسبت و مناسبات فلسفه‌ی علم اصول با :

ـ فلسفه ،

ـ منطق ،

ـ کلام ،

ـ فلسفه دین ،

ـ معرفت شناسی ،

ـ اصول فقه ،

ـ فقه ،

ـ فلسفه‌ی فقه ،

ـ قواعد فقه ،

ـ تفسیر ،

ـ فلسفه‌ی معرفت دینی ،

ـ …

بخش دوم  : مباحث فلسفه‌ی علم اصول:

       فصل یکم) تعریف علم اصول:

                فرع ۱) امکان ، وضرورت تعریف علم اصول ،

                فرع۲) طبقه بندی و گونه شناسی تعاریف ،

                 فرع۳) تعریف مختار،

فرع۴) وجه تسمیه‌ی علم اصول .

 فصل دوم ) موضوع علم اصول:

                فرع۱) ضرورت ، امکان و نحوه‌ی  تعیین موضوع ،

                 فرع۲) طبقه­بندی دیدگاهها درباره‌ی موضوع علم اصول ،

                 فرع۳) نظر مختار.

فصل سوم ) مسائل علم اصول:

                فرع ۱) دیدگاهها در ملاک اصولیت مسأله / گوهرو گرانیگاه علم اصول ،

                فرع ۲) گونه­شناسی مسائل اصول ،

                 فرع۳) نظر مختار.

      فصل چهارم ) قلمروعلم اصول :

فرع ۱)  تطورات قلمرو اصول ،

فرع ۲)  گستره‌ی کنونی اصول ،

فرع ۳)  گستره‌ی بایسته‌ی اصول .

فصل پنجم ) غایت و فائدت علم اصول :

                فرع۱) کارکردهای تاریخی ،

                فرع۲) کارکردهای منطقی (متوقع) .

فصل ششم) روش شناسی علم اصول

فصل هفتم) مصادر علم اصول

فصل هشتم) هندسه‌ی علم اصول:

                فرع۱) گونه شناسی ساختارهای علم اصول،

                فرع۲) گرانیگاه حقیقی علم اصول ، و  ساختار مختار.

فصل نهم) هویت علم اصول:

                فرع۱) اصالت و استقلال  ( اسلامی ـ بومی بودن / تبار شناسی تاریخی عامی و شیعی / نسبت فلسفه‌ی اصول و فلسفه‌ی فقه / فلسفه‌ی اصول و فلسفه‌ی معرفت دینی ) ،

فرع۲) حقیقی یا اعتباری / عقلی یا نقلی / برون دینی یا درون دینی ،

فرع۳) آلی یا اصالی .

صل دهم ) جایگاه اصول در هندسه‌ی علوم اسلامی :

 ـ نسبت و مناسبات علم اصول با دانش­های همگن و همگام ( علوم پیشینی و پسینی اصول ) .

     فصل یازدهم  ) مبانی مبدأ شناختی اصول :

    مقدمه: کاربست پیشینی و پسینی نظریه‌ی «مبادی عزیمت ».

        فصل دوازدهم ) مبانی دین شناختی ( « فلسفه‌ی دین » ی ـ کلامی ) اصول :

فرع ۱) غایت و قلمرو دین ( گستره‌ی شریعت ) ،

فرع ۲ ) اجتهاد ،

                ـ امکان اجتهاد (فهم پذیری دین)،

                ـ جواز اجتهاد / انسداد ـ انفتاح .

فرع ۳) جاودانگی دین  / کارآمدی دین / فقه ،

فرع ۴) وحیانیت  و قدسیت  دین ،

فرع ۵) حکیمانگی دین ،

فرع ۶) فطرت نمونی دین (منشأ دین ) ،

فصل سیزدهم  ) مبانی انسان (مخاطب / مکلف) شناختی اصول :

فرع ۱ ) حدود معرفت انسان ،

فرع ۲) حدود طاقت انسان ،

فرع ۳) حق و تکلیف .

 فصل چهاردهم ) مبانی معرفت شناختی اصول :

فرع ۱) فطرت و معرفت ،

فرع ۲) کارآمدی و کارکرد عقل ،

فرع ۳) ارزش معرفت شناختی وحی ،

فرع ۴) ارزش معرفت شناختی سنت ،

فرع ۵ ) امارات و اصول ،

فرع ۶) حجیّت ،

فرع ۷) انواع قیاسات اصولی .

فصل پانزدهم ) مبانی « زبان ـ متن » شناختی اصول:

فرع ۱) کلام و خطاب ؛ ماهیت و اقسام ،

فرع ۲) زبان دین / خطابات دینی ،     

فرع ۳) مقدمات حکمت .

 فصل شانزدهم) مبانی «موضوع / متعلق» شناختی اصول

فصل هفدهم) مبانی حکم شناختی اصول

فصل هجدهم) سرشت معرفتی قضایای علم اصول:

فرع۱) گونه شناسی قضایای اصولی،

فرع۲) توجیه گزاره­های اصولی،

 ـ …

فصل نوزدهم) مبادی تطور، و سازوکار تحول  و تکامل علم اصول:

فرع ۱)  تحلیل و طبقه بندی تحولات :

           ـ عوامل معرفتی و غیر معرفتی موثر بر تحول اصول (مقام ثبوت و امکان) ،

           ـ توصیف تاریخی تطورات (مقام  وقوع  و تحقق) ،

            ـ تحلیل منطقی عوامل موثر (مقام صلوح  و توقع) .

 

فصل بیستم)  مدرسه‌های اصولی (اسلامی / شیعی) :

فرع ۱) شاخص های مدرسه شناختی ( جغرافیایی ، تاریخی ، روشی ، رویکردی ، و … / ماهوی ، هویتی )

فرع ۲)  مدارس اصولی شیعی ،

فرع ۳)  مدارس اصولی عامه .

بخش سوم : ضمیمه‌ها:                                    

فصل ۱) اشتراکات و افتراقات علم اصول و علوم همگون نو پدید:

فرع ۱)  اشتراکات ،

فرع ۲)  افتراقات ،

فرع ۳)  تعامل تکاملی علوم نوپدید و علم اصول .

فصل ۲)کاستی‌ها و بایستی‌های اصول :

فرع ۱) کاستگی­ها:

            ۱  ـ ازحیث روش شناختی،

            ۲ ـ از نظرمعرفت شناختی،

            ۳ـ از جهت محتوایی،

            ۴ ـ از جنبه‌ی هندسی و ساختاری،

            ۵ ـ اززاویه‌ی کارآمدی و کاربردی،

            ۶ ـ از لحاظ روزآمدی و پویایی،

 پیاورد کاستی‌های اصول فقه در عملیات استنباط ، و کارآیی و پویایی فقه .

فرع ۱)  بایستگی‌ها:

۱ ـ اصلاح رویکرد(الگوی «مبادی اکتشاف دین») ،

۲ ـ بسط  و بازسازی دوالّ و مدارک  کشف / فهم دین ،

۳ ـ توسعه‌ی اصول و تدوین روشگانهای تخصصی ،  معطوف  به  نیازحوزه­های  چهارگانه‌ی هندسه‌ی معرفتی دین(علم دینی ، عقائد دینی ، اخلاق دینی ، و احکام دینی) ،    

۴ ـ تنقیح  و بازپیراست مباحث ،

۵ـ حذف مطالب قلیل الجدوی و فقیه‌الجدوی / انتقال مطالب غیر اصول (اما مرتبط به استنباط ) به علوم موجود یا تدوین دانش‌های مفید جدید ،

۶ ـ بازچینش مباحث ، بر حسب گرانیگاه و محورهای اصلی دانش اصول ،

۷ـ استقراء و اصطیاد قواعد و ضوابط اصولی مندرج در متون فقهی و تفسیری و الحاق به ابواب مربوط ،

۸ـ بهره برداری از یافته‌های تازه‌ی علوم و آراء جدید روش شناختی ، معرفت شناختی ، هرمنیوتیک ، زبانشناختی ، و معنا شناختی .

فصل ۳) اصول فقه مطلوب ( هویت ، حیطه ،  هندسه  و …)

پاسخ دهید